الف

دانشگاه آزاد اسلامي
مرکز آموزشهاي بين المللي خليج فارس
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته حسابداري(M.A)
موضوع:
بررسي تاثير روش هاي تامين مالي بر بازده و قيمت سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مطالعه موردي صنايع غذايي
استاد راهنما:
دکتر خسرو فغاني ماکراني
استاد مشاور:
دکترمحمد رمضان احمدي
نگارنده:
فاطمه آقائي بجستاني
سال تحصيلي 1390-1389
تقدير و تشکر
از رهگذر خاک سر کوي شما باد هر نافه که در دست نسيم سحر افتاد
سپاس خداوند کارساز بنده نواز را که توفيق پيدا و پنهانش ياري کرد تا اين خدمت ناچيز سامان و پايان يافت. لذا اکنون که در سايه سار بنده نوازي هايش پايان نامه حاضر به انجام رسيده است، بر خود لازم مي دانم تا مراتب سپاس را از بزرگواراني به جا آورم که اگر دستان ياري گرشان نبود هرگز اين پايان نامه به انجام نمي رسيد.
از استادان گرانقدرم جناب آقاي دکتر فغاني ماکراني که زحمت راهنمايي اين پايان نامه را بر عهده داشتند وهمچنين جناب آقاي دکتررمضان احمدي که زحمت مشاوره پايان نامه را عهده دار بوده اندکمال تشکر را دارم، چرا که با سعه صدر و بينش بر اشتباهات و اشکالات تحقيق انگشت نهادند و در رفع آنها راهنماييم کردند.
از تمامي اساتيد محترم دوره کارشناسي و کارشناسي ارشد که ياري گر بنده در اين راه بوده اند و تمامي دوستان عزيزم به خاطر حمايت، همراهي و زحمات بي دريغشان متشکرم.
سپاس آخر را به مهربانترين همراهان زندگي ام به پدر، مادر، برادر ، خواهروهمسرم تقديم مي دارم که حضورشان در فضاي زندگي ام مصداق بي رياي سخاوت بوده است.
همّتم بدرقه ي راه کن اي طاير قدس که دراز است ره مقصد و من نوسفرم
اين اندک اگر قابل باشد
تقديم به:
پيشگاه مقدس حضرت علي بن موسي الرضا(عليه السلام)که درايام سخت ودشوار تحصيل ،يا لحظات خوب و شيرين موفقيتهاي تحصيلي حريم قدس ملکوتي اش تنها ملجاامن وآرام بخش قلب شيفته وسرگردانم بود.
فهرست مطالبعنوانصفحهچکيده1فصل اول: کليات تحقيق1-1 مقدمه31-2 بيان مسئله41-3 اهميت و ضرورت تحقيق61-4 اهداف تحقيق81-5 متغيرهاي مستقل و وابسته81-6 فرضيات تحقيق91-7 روش تحقيق101-8 قلمرو تحقيق101-8-1 قلمرو موضوعي تحقيق101-8-2 قلمرو زماني تحقيق101-8-3 قلمرو مکاني تحقيق101-9 روش گردآوري اطلاعات111-10 روش تجزيه و تحليل اطلاعات111-11 محدوديتهاي تحقيق111-12 واژه ها و اصطلاحات بکار رفته در تحقيق12فصل دوم : مباني نظري و پيشينـ? تحقيق2-1 مقدمه152-2 صنايع غذايي در بورس162-3 منابع عمده تأمين مالي182-3-1 منابع داخلي182-3-1-1 کاهش داراييهاي جاري192-3-1-2 فروش داراييهاي ثابت19فهرست مطالبعنوانصفحه2-3-1-3 ذخاير استهلاک192-3-1-4 سود انباشته192-3-1-5 سود اندوخته202-3 -2 منابع خارجي212-3-2-1 منابع کم هزينه212-3-2-2 سهام عادي212-3-2-3 استقراض222-4 ويژگيهاي روشهاي تأمين مالي222-5 تأمين مالي کوتاه مدت222-6 تأمين مالي بلندمدت252-6-1 روش هاي تامين مالي ميان مدت و بلند مدت252-7 سود انباشته282-7-1 تعريف 282-7-2 عوامل موثر بر درصد تقسيم سود سهام282-7-2-1 سود انباشته بعنوان يکي از منابع تأمين مالي282-7-2-2 حفظ ساختار سرمايه292-7-2-3 نياز سهامداران292-7-2-4 محدوديتهاي توزيع سود سهام292-8 سودانباشته بعنوان يکي از روشهاي تأمين مالي302-9 هزينه خاص سود انباشته312-10 استقراض312-10-1 وامها وتسهيلات312-10-2 مزاياي استفاده از استقراض322-10-3 معايب استفاده از استقراض332-10-4 وامهاي بانکي بلندمدت332-10-5 ويژگيهاي وام ميان مدت و بلندمدت34فهرست مطالبعنوانصفحه2-10-6 مزايا و معايب تأمين مالي از طريق بدهيهاي بلند مدت352-10-7 زمان مناسب استفاده از وام362-10-8 هزينه تأمين مالي بدهي362-10-9 تأثير وام بر سود دهي شرکت372-11 قيمت سهام372-12 تأثير افزايش سرمايه بر بازده سهام382-13 پيشينه نظري تحقيق 392-13 -1 تئوري توازن ثابت يا پايدار392-13-2 فرضيه عدم تقارن اطلاعات392-13-3 تئوري سلسله مراتب گزينه هاي تأمين مالي402-13-4 تئوري هزينه هاي نمايندگي412-13-5 الگوي ميلر-موديلياني با اثر ماليات شرکتها432-13-6 تئوري ترجيحي432-13-7 مدل گوردون و والتر442-13-8 نظريه ساختار سرمايه و عدم تقارن اطلاعات442-13-9 تئوري موازنه ايستا452-14 مرور مختصر مطالعات و تحقيقات472-14-1 مروري مختصر بر مطالعات داخلي482-14-2 مروري مختصر بر مطالعات خارجي54فصل سوم: روش شناسي تحقيق3-1 مقدمه593-2 متغيرهاي تحقيق593-2-1 متغير وابسته593-2-2 متغير مستقل603-3 جامعه آماري60فهرست مطالبعنوانصفحه3-4 روش تحقيق603-5 رگرسيون چندگانه623-6 فرضيه اول623-7 فرضيه دوم643-8 فرضيه سوم65فصل چهارم : تجزيه و تحليل اطلاعات و آزمون فرضيه ها4-1 مقدمه674-2 آزمون فرضيه اول674-3 تجزيه و تحليل فرضيه اول684-4 آزمون فرضيه دوم684-5 تجزيه و تحليل فرضيه دوم684-6 آزمون فرضيه سوم694-7 تجزيه و تحليل فرضيه سوم69فصل پنجم : نتيجه گيري و پيشنهادات5-1 مقدمه715-2 نتايج تحقيق و پيشنهادات725-3 فرضيه اول725-4 فرضيه دوم735-5 فرضيه سوم735-6 محدوديت هاي تحقيق735-7 بحث و نتيجه گيري735-8 پيشنهادات مديريتي755-9 پيشنهاداتي براي تحقيقات آينده75فهرست مطالبعنوانصفحهمنابع و ماخذمنابع فارسي77منابع غير فارسي80پيوست82چکيده انگليسي99
فهرست جداولعنوانصفحهجدول (2-1)، شرکتهاي صنايع غذايي در بورس17جدول (2-2)، روشهاي تأمين منابع مالي کوتاه مدت18جدول (2-3)، روشهاي تأمين منابع مالي بلند مدت25جدول (2-4)، نتايج کلي تحقيق ابوالفضل عرب54جدول (4-1)، تجزيه و تحليل فرضيه اول67جدول (4-2)، تجزيه و تحليل فرضيه دوم68جدول (4-3)، تجزيه و تحليل فرضيه سوم69
فهرست نمودارهاعنوانصفحهنمودار (1-1)، رابطه نظري متغيرهاي تحقيق9
فهرست نمودارهاعنوانصفحهشکل (2-1)، تئوري موازنه ايستا ساختار سرمايه46
چکيده
استراتژي تامين مالي در شرکت ها ،از مباحث مهم دانشمندان مالي و حسابداري است .يکي از اهداف مهم تامين مالي ،انجام سرمايه گذاري در شر کت ها براي سود آوري بيشتر است.طرق مختلف تامين مالي ،شامل تامين مالي داخلي و تامين مالي خارجي ويا ترکيبي از دو نوع است. اين تحقيق به منظور اطلاع از چگونگي تاثير روش هاي تامين مالي بر روي قيمت و بازده سهام شرکتهاي پذيرفته شده در بورس تهران انجام شده است.به اين منظور شرکتهاي صنايع غذايي انتخاب شده است و با استفاده از اطلاعات مندرج در گزارشهاي مالي و جمع آوري اطلاعات ديگر از نرم افزارهاي اطلاعاتي موجود ،تاثير روشهاي تامين مالي(سود انباشته ،استقراض)بر قيمت و بازده سهام آزمون گرديده است.
در اين تحقيق براي آزمون کردن سه فرضيه از رگرسيون چندگانه استفاده شده است .نتايج فرضيه اول و دوم نشان مي دهد که تاثير روش تامين مالي از طريق سود انباشته بيشتر از استقراض بر قيمت و بازده سهام شرکتها مي باشد،در فرضيه سوم هم ميانگين بازده سالانه شرکتهايي که از سود انباشته تامين مالي نموده اند بيشتر از ميانگين بازده سالانه شرکتهايي است که از طريق استقراض تامين مالي نموده اند. در کل با توجه به آزمون هاي آماري ،تامين مالي از طريق سود انباشته تاثير بيشتري بر قيمت و بازده سهام شرکتها دارد.
کلمات کليدي : تامين مالي ،سود انباشته ،استقراض ،قيمت سهام ،بازده سهام ،صنايع غذايي،بورس
فصـل اول
کليـات تحقيـق
مقدمه
بيان مسئله
اهميت و ضرورت تحقيق
اهداف تحقيق
متغيرهاي مستقل و وابسته
فرضيات تحقيق
روش تحقيق
قلمرو تحقيق
روش گردآوري اطلاعات
روش تجزيه و تحليل اطلاعات
محدوديت هاي تحقيق
ساختار تحقيق
واژه ها و اصطلاحات بکار رفته در تحقيق
1-1 مقدمـه
بازار بورس اوراق بهادار نقش مهمي را در جذب سرمايه هاي اندک مردم و تامين مالي شرکت ها فراهم مي آورد. از آنجاکه اين بازار در تخصيص منابع و سرمايه ملي نقش سازنده اي دارد، بنابراين مطلوبيت آن در جهت توسعه اقتصادي جامعه خواهد بود، افراد سعي مي کنند تا با کسب اطلاعات در شرکت هاي پذيرفته شده در بورس نسبت به خريد و يا فروش سهام اقدام کنند.
بازار هاي مالي و سرمايه اي مي تواند نقدينگي بخش خصوصي را در قالب پس اندازهاي کم و هدايت آن به درون بخش هاي توليدي جذب کند و همچنين قادر است بر رشد توليد ناخالص ملي و مهار تورم تاثيرگذار باشد. رسالت بازار سرمايه به عنوان بخشي از بازار مالي در انتقال وجوه از عرضه کنندگان به متقاضيان مي باشد، اين بازار نقش واسطه اي را به عهده دارد که در طرف عرضه وجوه، فرايندي به نام سرمايه گذاري را تکميل مي کند و در طرف تقاضاي آن فرايندي بنام تامين مالي را به راه مي اندازد.
تجهيز منابع و تامين مالي طرح ها يکي از تنگناهاي اصلي اقتصاد کشور است، شرکت ها براي بسط و گسترش فعاليت هاي خود و يا بدليل جبران کمبود نقدينگي موجود اقدام به تامين مالي از منابع داخلي و خارجي شرکت نموده و وجوه مورد نياز خود را تامين مي نمايند (رحيميان، نظام الدين، 1381).
پيچيدگي هاي سازماني شرايطي را فراهم نموده است تا مديران به عنوان تصميم سازان اصلي براي دستيابي به اهداف سازمان شان و اطمينان از هدايت و صرف صحيح منابع تاکيد بيشتري داشته باشند. بدين لحاظ مهمترين، کاربردي ترين و موثر ترين بحث در صنعت و اقتصاد، تصميم گيري هاي مديران و چالش آنان در اين عرصه است.
شرکت ها عمدتاً وجوه مورد نياز خود را از روش هاي مختلف تامين مي نمايند ليکن عوامل مختلفي از جمله اندازه شرکت، وضعيت مديريت، ميزان توليد فروش، منابع کسب مواد اوليه، دسترسي به بازارهاي تامين مالي و نيز محيط هاي اقتصادي و سياسي آنها را نسبت به اتخاذ تصميمات بهينه در اين زمينه محتاط نموده است ( مايرز1، 1986)
يکي از مهمترين تصميمات مالي که در هر سازماني گرفته مي شود تامين مالي شرکت مي باشد.
تامين مالي براي اجراي پروژه هاي سودآور در صحنه رشد شرکت نقش بسيار مهمي ايفا مي نمايد، توانايي شرکت در مشخص ساختن منابع مالي اعم از داخلي و خارجي براي تهيه سرمايه به منظور سرمايه گذاري و تهيه برنامه هاي مالي از عوامل اصلي رشد و پيشرفت شرکت بحساب مي آيد (رحماني، محمود،1374 ).
برخي منابع مالي را به دو دسته کوتاه مدت و بلند مدت تقسيم کرده اند وعده اي هم به منابع داخلي و خارجي تفکيک کردند که معمولا روش دوم متداول تر است منابع داخلي وجوه دردسترس و کم هزينه شرکت را شامل مي شود همچون سود انباشته، ذخاير استهلاک. منابع خارجي شامل سرمايه گذاران و وام دهندگان در قالب بدهي هاي سرمايه اي وحقوق صاحبان سهام مي باشد. مانندانتشارسهام عادي و اوراق قرضه.علت اهميت منابع مالي خارجي از نظر تاثير روي ريسک مالي و کنترل شرکت است. منابع متداول در ميان شرکت هاي سهامي در بورس، دريافت وام هاي بلندمدت بانکي و انتشار سهام عادي مي باشد. هدف اين تحقيق بررسي تاثير روش هاي تامين مالي بر بازده و قيمت سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار (صنايع غذايي) مي باشد.
در فصل اول، پس از بيان کليات تحقيق بطور مختصر، به بيان مسئله، اهميت موضوع، فرضيات، روش انجام تحقيق و قلمرو تحقيق اشاره شد.
در فصل دوم، در ابتدا شيوه هاي تامين مالي، سپس مباحث مبسوطي راجع به متغيرهاي مستقل تحقيق بيان گرديده، در ادامه نيز نظرات و تئوري هاي مطرح شده در رابطه با تامين مالي، تحقيقات قبلي صورت گرفته پيرامون موضوع تحقيق (داخلي و خارجي) بيان شده است.
در فصل سوم، تحقيق که روش تحقيق مي باشد، مبحث فرضيه هاي تحقيق، متغيرهاي مورد مطالعه، چگونگي جمع آوري داده ها را با شرح و بسط بيشتري نسبت به فصل اول بيان داشته و به بيان روش آزمون فرضيه ها پرداخته خواهد شد.
در فصل چهارم، داده ها و اطلاعات بدست آمده با استفاده از روش ها و مدل هاي آماري مناسب تجزيه و تحليل مي شود.
فصل پنجم، شامل نتايج تحقيق و همچنين پيشنهاداتي راجع به انجام تحقيقات آتي مرتبط با موضوع مي باشد.

1-2 بيان مسئله
تامين مالي از جمله مهم ترين مباحث در مديريت مالي بوده و از دغدغه ها و وظايف مديران مالي به شمار مي رود. شرکت ها با استفاده از روش هاي مختلف مي توانند تامين مالي کنند، آگاهي مديران مالي از انواع روش ها و ابزارهاي تامين مالي و اثرات آنها بر شرکت ها موجب مي گردد که تداوم فعاليت شرکت ها امکان پذير و ساختار مالي آنها کمتر ضربه پذير و جريان عمليات تسهيل گردد. نيازها و تصميمات مالي معمولاً منوط به فعاليت هاي آن تجارت و وضعيت بازار مالي دارد (سوچنج ژانگ1، 2007)
نياز به تامين مالي از آنجا ناشي مي شود که: اولاً ارزش سرمايه شرکت بخاطر عوامل بيروني چون نرخ ارز، تورم و نرخ بهره بانکي تغيير مي يابد. ثانياً ساز و کارهاي عملياتي شرکت ها موجب مي شود که براي خريد دارايي هاي جديد، افزايش ظرفيت کارخانه، استخدام نيروي جديد و خريد مواد اوليه نياز به وجوهي احساس شود که اين وجوه در قالب منابع مالي مطرح مي شود (عبادي، 1381).
تاکيد مديريت مالي روي تصميمات و اقداماتي است که بر روي ارزش موسسه تاثير مي گذارد و نيز توجه کامل آن به اين امر معطوف است که چگونه مي توان ارزش موسسه را به حداکثر ممکن رساند. تصميمات مالي هم بر روي مقدار سود و هم بر روي ميزان ريسک موسسه و به تبع اين دو عامل بر روي قيمت سهام تاثير مي گذارند.
مديريت شرکت بايد در راستاي تعيين منابع مالي مناسب هزينه منابع متعدد مالي را مشخص کند و نيز آثاري را که اين منابع مالي بر بازده شرکت و در نهايت قيمت سهام دارد مشخص نمايد (رحماني، 1374).
در يک اقتصاد پيشرفته شرکت ها نيازمند اختراعات و ابداعات جديد و به تبع آن توليد به مقياس وسيع مي باشند، شرکت ها براي توليد انبوه مستلزم بکارگرفتن مقادير زيادي از منابع مالي هستند.
منابع مالي از نظر يک شرکت در حالت کلي به دو دسته تقسيم مي شوند:
الف) بدهي
ب) حقوق صاحبان سهام که شامل سهام عادي، اندوخته ها و سود و زيان انباشته است.
شرکت ها در انتخاب منبع مناسب تامين مالي براي پروژه جديد با سه موضوع اصلي روبرو هستند:
1) آيا مي توان براي تامين مالي از منابع داخلي استفاده نمود؟
2) در صورتي که نياز ما با تامين مالي از منابع بيروني تامين مي شود، آيا از محل بدهي يا حقوق صاحبان سهام مي باشد؟
3) در صورتي که قرار است از بدهي يا حقوق صاحبان سهام استفاده نمود، از کجا بايد تامين شود و به چه شکلي؟
در يک تقسيم بندي ديگر تامين مالي به اشکال مختلف صــورت مي گيرد که عبارتنـــد از: اســتقراض، صدور سهام و انباشته کردن سود شرکت. انتخاب بهترين گزينه تامين مالي حتما بايد با مدنظر گرفتن مخارج تامين مالي صورت گيرد که در ادبيات مالي از آن تحت عنوان هزينه سرمايه ياد مي شود (فاوفرنچ1، 1999). در يک دسته بندي کلي ديگر شرکت به سه شيوه عمومي مي تواند مبادلات مالي را سازماندهي کند: دروني، واسطه اي و بازاري. در تامين مالي دروني شرکت از محل سود توزيع نشده وجوه مورد نياز خود را تامين مي کند، اين روش مطابق روش سازماندهي درون بنگاهي است (ادغام عمودي). در روش واسطه اي شرکت بر اساس يک قرارداد، وجوه مورد نياز خود را از طريق واسطه هاي مالي تامين مي کند (معادل روش ترکيب) و در روش بازاري شرکت وجوه مورد نياز خود را با انتشار بدهي در نرخ رايج بازار تامين مي کند (عدم ادغام) (نصيري اقدم، علي و نادران، الياس، 1385).
منابع مالي مي توانند دو اثر بر روي بازده و قيمت سهام داشته باشند: اثر بلند مدت مربوط به تاثيرات آتي است که به جهت صرف اين وجوه در پروژه هايي که ارزش فعلي خالص مثبت دارند، بر قيمت و در کل بر منافع سهامداران دارد، زيرا اگر شرکتي منابع مناسبي جذب نمايد و مصارف بهينه داشته باشد سود خالص شرکت افزايش يافته و بر ارزش شرکت افزوده مي گردد. اثر دوم اثر کوتاه مدت و لحظه اي است که مربوط به نشت اطلاعات دروني شرکت به بازارهاي سرمايه مي باشد چرا که هرگونه اطلاعات مالي و توليدي که به نظر سهامداران و متخصصين بازارمهم است بر بازار سهام موثر است، مثلا بدهي هاي سرمايه اي تعهد مالي شرکت را افزايش و تکيه بيش از حد روي آن اهرم مالي را افزايش، احتمال ورشکستگي وعدم پرداخت اصل و فرع آن افزايش مي يابد و تقاضاي شرکت هايي که داراي تعهدات سنگيني هستند رو به کاهش مي نهد. پس کاهش تقاضا کاهش قيمت و کاهش بازده را در پي خواهد داشت.
داشتن درک درستي از تاثيرات و ارتباطات تامين مالي و عملکرد عملياتي، مديران را در تصميم گيريهاي استراتژيکي اساسي شرکت ياري داده و اطلاعات مناسبي را براي علاقه مندي به سرمايه گذاري در اين شرکت ها فراهم مي سازد.

1-3 اهميت و ضرورت تحقيق
گسترش بازارهاي مالي و رقابتي شدن آن بازارها، فرايند تامين مالي را پيچيده نموده است. امروزه اوضاع اقتصادي حاکم بر جامعه و روند آن اين ذهنيت را ايجاد مي کند که در زمينه تامين مالي واحدهاي اقتصادي مشکلات فراواني وجود دارد. در اين شرايط رقابتي، مديران مالي مي توانند نقش اساسي را در بازارهاي مالي ايفا نمايند.
آنچـه در اين ميان حائز اهميـت است توجه به آثار و نتايج حاصل از اتخاذ تصميمات تامين مالـي در ميزان بازدهي و افزايش در ارزش شرکت است. قطعا شناسايي راه هاي مختلف تامين مالي و بهره گيري از ابزارهاي مناسب مالي، مديريت را در اتخاذ تصميمات صحيح تر و کسب منافع بيشتر براي شرکت ها ياري خواهد نمود و استفاده بهينه از منابع مالي در حقيقت به مديران اين فرصت را خواهد داد تا ارزش کلي شرکت و ثروت صاحبان سرمايه را افزايش دهند.
مديران مالي با قبول مسئوليت تامين مالي، بايد بازارهاي مالي و ابزارهاي مالي موجود را بشناسند تا با بکارگيري ابزار مالي مناسب در بازارهاي مالي اقتصادي ترين شيوه تامين مالي را مد نظر قرار دهند. استفاده از شيوه هاي مناسب تامين مالي براي اجراي پروژه هاي سودآور مي تواند جهت افزايش ثروت سهامداران شرکت نقش اساسي را ايفا کند. بنابراين مديريت در انتخاب استراتژي هاي تامين مالي بايستي حد مطلوب نقدينگي، عملکرد آتي و تداوم فعاليت شرکت و حداکثر نمودن ثروت سهامداران را مد نظر قرار دهد.
تصميمات تامين مالي در اصل براي دو گروه از زير مجموعه واحدهاي اقتصادي اهميت دارد، گروه اول خود شرکت يا مديران و اداره کنندگان شرکت مي باشد. همانطور که مي دانيم ساختار مالي شرکت ها را، بدهي هاي بلندمدت(شامل اوراق مشارکت) و کوتاه مدت، سهام عادي و ممتاز، و سود انباشته تشکيل مي دهد. شرکت ها به واسطه اين منابع مالي وجوه و سرمايه مورد نياز را جمع آوري مي کنند و در دارايي ها و ماشين آلات سرمايه گذاري مي کنند، پس دسترسي به منابع کم هزينه و طولاني مدت وبا مخاطره اندک يک امر حياتي است، چرا که هرگونه تامين وجوه حداقل هزينه اي دارد که شرکت بايد از بازده سرمايه گذاري آنها را پرداخت نمايد و عدم تاديه آنها مخاطره جدي در پي دارد.
گروه دوم که درگير اين مساله هستند تامين کنندگان وجوه يا سهامداران مي باشند، اين موضوع از آنجا براي گروه دوم اهميت دارد که سهامداران بدنبال منافع بيشتر و يا مخاطرات کمترهستند پس مي خواهند تصميمات مالي به گونه اي سازماندهي شوند که قيمت سهام و بازده شان بيشتر گردد.
مساله تامين مالي اين پرسش را مطرح مي کند که آيا استفاده از سود انباشته قيمت سهام را تغيير
مي دهد؟ استقراض چه اثري بر روي قيمت و بازده دارد؟ لذا سهامداران نسبت به تصميمات مالي
عکس العمل نشان مي دهند که ريسک را کاهش و بازده را افزايش دهند.
تقسيم سود از دو جنبه بسيار مهم قابل بحث است، از يک طرف عاملي اثر گذار بر سرمايه گذاري هاي پيش روي شرکت هاست، تقسيم سود موجب کاهش منابع داخلي و افزايش نياز به منابع مالي خارجي مي شود و از طرفي ديگر بسياري از سهامداران شرکت خواهان تقسيم سود نقدي هستند، از اين رو مديران با هدف حداکثر کردن ثروت همواره بايد بين علايق مختلف آنان و فرصت هاي سودآور سرمايه گذاري تعادل برقرار کنند. بنابر اين تصميمات تقسيم سود که از سوي مديران شرکت ها اتخاذ مي شود بسيار حساس و داراي اهميت است (مهراني و تالانه، 1377).
در حال حاضر بورس اوراق بهادار به عنوان تنها بازار سرمايه در ايران نقش اساسي و مهمي در تامين وجوه مورد نياز شرکت ها و جذب سرمايه براي شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار ايفا مي کند (انتشار سهام جديد و عرضه سهام در بازار بورس)، از اين رو جهت افزايش آگاهي و دانش سرمايه گذاران و علاقه مندان به سرمايه گذاري در بازار سرمايه، بررسي و تحقيقاتي پيرامون فعاليت هاي بورس اوراق بهادار و شرکت هاي پذيرفته شده در آن ضرورتي انکار ناپذير مي باشد.

1-4 اهداف تحقيق
موضوع ساختار سرمايه از جمله مسائلي است که تاکنون تحقيقات و آزمون هاي زيادي بر روي آن انجام شده است و در حال حاضر نيز تحقيقات نظري و بررسي هاي تجربي در مورد آن ادامه دارد. مباحث تئوريک در خصوص ساختار سرمايه، در پي رسيدن به حدي از تعادل بين دو منبع اصلي تامين مالي يعني بدهي و حقوق صاحبان سرمايه است که بتواند در آن نقطه ارزش سهام شرکت را به حداکثر رسانيده و در مقابل هزينه تامين مالي را نيز به حداقل ممکن کاهش دهد.
عموما سرمايه گذاران و سهامداران، کسب سود و افزايش ثروت را هدف نهايي خود مي دانند. يکي از تصميماتي که مي تواند سود دهي و ثروت سهامداران را تحت تاثير قرار دهد، تصميمات مربوط به انتخاب شيوه هاي تامين مالي و ترکيب آن در شرکت هاست.
آگاهي از تاثيرات تامين مالي بر قيمت و بازده سهام اين شرکت ها، اين امکان را به سرمايه گذاران بالفعل و بالقوه خواهد داد تا عملکرد شرکت را در راستاي حداکثرسازي ثروت ايشان مورد ارزيابي قرار دهند.
همچنين آنچه تامين کنندگان مالي و مالکان منابع مالي از جمله سرمايه گذاران، اعتبار دهندگان و بانک ها را تشويق مي کند تا منابع خود را در شرکت ها بکار اندازند، عملکرد مطلوب آن شرکت است.
در اين تحقيق با بررسي تاثير روش هاي مختلف تامين مالي بر قيمت و بازده سهام شرکت ها سعي شده است اطلاعات جديدي راجع به شرکت ها (با توجه به اينکه از چه روش تامين مالي استفاده مي کنند) به سرمايه گذاران و اعتبار دهندگان و مهمتر از آن به مديران شرکت ها داده شود.

با اين وجود اين تحقيق بر آن است که:
1) اثر سود انباشته (اندوخته) را بر قيمت سهام مورد تجزيه و تحليل قرار دهد.
2) اثر استقراض را بر قيمت سهام مورد تجزيه و تحليل قرار دهد.
3) اثر سود انباشته (اندوخته) را بر بازده سهام مورد بررسي قرار دهد.
4) اثر استقراض را بر بازده سهام مورد بررسي قرار دهد.
5)با استفاده از آزمون هاي مورد نظر بازده سالانه شرکت هايي که از طريق استقراض تامين مالي کرده اند را بازده سالانه شرکت هايي که از طريق سود انباشته(اندوخته) تامين مالي نموده اند مقايسه نمايد.

1-5 متغيرهاي مستقل و وابسته
متغير مستقل، متغيري است که توسط محقق اندازه گيري، دستکاري يا انتخاب مي شود تا اثر آن يا ارتباط آن با متغير ديگري معين شود(حسن زاده، رمضان،1387). با توجه به تعريف بالا در تحقيق حاضر متغيرهاي مستقل سود انباشته(اندوخته) و استقراض مي باشند که اثر آن بر متغيرهاي وابسته مورد بررسي قرار مي گيرد. متغير وابسته، متغيري است که تغييرات آن تحت تاثير متغير مستقل است و بر اساس اندازه گيري و دستکاري متغير مستقل، اندازه گيري و مورد مشاهده قرار مي گيرد (حسن زاده، رمضان،1387). که در اين تحقيق قيمت سهام و بازده سهام متغيرهاي وابسته مي باشند.

نمودار (1-1): رابطه نظري متغيرهاي تحقيق
1-6 فرضيات تحقيق
هر تحقيق علمي با مسئله اي آغاز مي شود و محقق براي حل مسئله و پاسخگويي به سئوال، فرضيه اي تدوين مي نمايد. بنابراين فرضيه، ابزار نيرومند و با اهميت يک پژوهش علمي است که پژوهشگر به کمک آن به جستجوي يک تبيين مي پردازد.
در تحقيق علمي، فرضيه حدس زيركانه اي در خصوص پارامترهاي جامعه مي باشد. در هر پژوهش علمي، محقق ابتدا بايد براي خود چند فرضيه را مشخص كند تا بتواند پژوهش خود را بر مبناي آن انجام داده و از تنش و پراكندگي در انجام تحقيق جلوگيري نمايد. بنابراين فرضيه، پژوهشگر را در بررسي نتايج وتجارب به دست آمده كمك مي كند. با توجه به اينکه در تحقيق حاضر بررسي تاثير روش هاي مالي با استفاده از چهار متغير سود انباشته (اندوخته)، استقراض، بازده و قيمت سهام صورت گرفته لذا فرضيه هاي تحقيق به صورت زير بيان مي گردند:
1- تامين مالي از طريق سود انباشته (اندوخته) بيشتر از استقراض بر قيمت سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس (صنايع غذايي) تاثير دارد.
2- تامين مالي از طريق سود انباشته (اندوخته) بيشتر از استقراض بر بازده سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس (صنايع غذايي) تاثير دارد.
3- ميانگين بازده کل سالانه شرکت هايي که از طريق سود انباشته (اندوخته) تامين مالي نموده اند بيشتر از ميانگين بازده کل سالانه شرکت هايي است که ازطريق استقراض تامين مالي نموده اند.
1-7 روش تحقيق
در حوزه علوم رفتاري روش هاي تحقيق را بر اساس معيارهاي خاصي تقسيم بندي مي کنند.
روش هاي تحقيق را بر حسب هدف به دو دسته بنيادي1 و کاربردي2، بر حسب موقعيت به دو دسته آزمايشگاهي3 و ميداني4 و بر حسب زمان به دو دسته گذشته نگر5 و آينده نگر6 تقسيم مي کنند. لذا بر اساس ماهيت مسئله مطرح شده، نوع تحقيق کاربردي، ميداني و گذشته نگر است. لازم به ذکر است که در تقسيم بندي تحقيق ها بر مبناي روش، نوع تحقيق همبستگي7 مي باشد که در آن هدف اصلي مشخص کردن رابطه بين چند متغير است.

1-8 قلمرو تحقيق
1-8-1 قلمرو موضوعي تحقيق
قلمرو موضوعي در تحقيق حاضر، بررسي ارتباط بين روش هاي تامين مالي، بازده و قيمت سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران (مطالعه موردي صنايع غذايي) مي باشد. که از ميان روش هاي تامين مالي خارجي استقراض و از ميان روش هاي تامين مالي داخلي سود انباشته (اندوخته) را در بر مي گيرد.

1-8-2 قلمرو زماني تحقيق
در اين تحقيق براي تائيد يا رد فرضيه ها، شرکت هاي موجود در اين صنعت از سال مالي 1378 تا 1388 مورد بررسي قرار مي گيرند.

1-8-3 قلمرو مکاني تحقيق
قلمرو مکاني تحقيق مجموعه شرکت هاي متعلق به صنايع غذايي که در بورس اوراق بهادار تهران پذيرفته شده اند را شامل مي شود.

1-9 روش گردآوري اطلاعات
اطلاعات مورد نظر بخش ادبيات تحقيق از کتب و مجلات تخصصي فارسي و انگليسي و مقالات استخراج شده از اينترنت گردآوري شده است. داده هاي مورد نياز براي آزمون فرضيه هاي تحقيق از
طريق مراجعه به سازمان بورس اوراق بهادار تهران و استفاده از صورت هاي مالي سالانه (ترازنامه) و يادداشت هاي توضيحي شرکت هاي پذيرفته شده در بورس، گزارشات بورس و سايت هاي اينترنتي بدست آمده است.

1-10 روش تجزيه و تحليل اطلاعات
در اين تحقيق با بررسي مباني نظري و پيشينه تحقيق، جمع آوري و بررسي مقالاتي که تاکنون در اين زمينه نوشته شده اند و جمع آوري داده هاي مورد نظر و سپس تجزيه وتحليل آنها، فرضيات تحقيق بررسي مي گردند.
در اين تحقيق اطلاعات جمع آوري شده از نمونه ها وارد رايانه شده و با استفاده از نرم افزار STATGRAF مورد پردازش و تجزيه و تحليل قرار خواهند گرفت. تجزيه و تحليل داده ها در دو بخش آمار توصيفي (طبقه بندي داده ها، تعيين شاخص مرکزي و پراکندگي) و آمار استنباطي از ضريب همبستگي به منظور رابطه بين متغيرهاي تحقيق و همچنين از آزمون T به منظور اختلاف دو ميانگين مورد استفاده قرار گرفته است.

1-11 محدوديت هاي تحقيق
1- جديد بودن موضوع تحقيق و عدم دسترسي به کارهاي تحقيقاتي مشابه قبلي بخاطر اينکه: اولاً؛ مقايسه بين دو روش تامين مالي داخلي و خارجي (تاکنون بيشتر تحقيق بر روي منابع خارجي بوده است) و ثانياً؛ مطالعه موردي در مورد صنايع غذايي مي باشد.
2- به علت عدم دسترسي به بانک اطلاعاتي جامع و کامل در سازمان بورس اوراق بهادار تهران
جمع آوري اطلاعات مورد نياز، مستلزم صرف وقت زيادي بوده است.
3- با توجه به قلمرو زماني تحقيق (1388-1378)، بدست آوردن اطلاعات مربوط به متغيرهاي تحقيق با سختي فراوان همراه بوده است.

1-12 شرح واژه ها و اصطلاحات بکار رفته در تحقيق
بازده1
بازده يا پاداش سرمايه گذاري شامل در آمد جاري مثل سود سالانه و افزايش يا کاهش ارزش دارايي (منفعت يا ضرر سرمايه) است. ميزان در آمد يا افزايش ارزش دارايي را با درصد بيان مي کنند، بنابراين بازده نشان دهنده کل درآمد ساليانه است و نرخ آن بر حسب درصدي از مبلغ سرمايه گذاري بيان مي شود (نامداري،1383، ص 10-11).

بازده سهام2
بازده معيار عملکرد سرمايه گذاري است که نمايان گر درصد افزايش ثروت سرمايه گذار مي باشد که ناشي از سرمايه گذاري است . بازده سرمايه گذاري تحت عوامل مختلفي است:
الف) افزايش قيمت سهام که خود تابعي از عوامل مختلفي مانند تغييرات کمي، کيفي، سرمايه گذاري جديد، تورم و … مي باشد.
ب) سود نقدي پرداخت شده، شرکتي که سود نقدي کمتري پرداخت مي کند، وجوه آن را صرف سرمايه گذاري جديد با افزايش نقدينگي مي نمايد که در نهايت منجر به رشد قيمت سهم آن شرکت مي شود (قاسمي تازه آبادي، 1386، ص 9).

سرمايه گذاري3
عبارت است از تخصيص منابع به دارايي هاي مالي يا واقعي با در نظر گرفتن بازده متناسب با ريسک مورد انتظار (يحيي زاده فر، 1378، ص 12).

بورس اوراق بهادار2
مکاني است که تعداد زيادي از شرکت هاي توليدي و خدماتي گرد هم جمع شده اند و توسط کارگزاران به دادو ستد خود مي پردازند. عمده فعاليت اين سازمان مربوط به خريد و فروش سهام شرکت ها است، خريدار و فروشنده مي توانند يک فرد و يا يک شرکت باشند (قبادي، 1386، ص 13).

سود انباشته3
از سودهاي باقيمانده شرکت پس از پرداخت سود سهام تشکيل مي شود، در دسترس بودن آن نه تنها به سودهاي تحصيل شده واحد انتفاعي وابسته بوده بلکه به سياست سود سهام آن نيز بستگي دارد.
فعاليت هاي‌ تأمين‌ مالي‌ 4
عبارت‌ از فعاليت هايي‌ است‌ كه‌ منجر به‌ تغييرات‌ در ميزان‌ و تركيب‌ سرمايه‌ و استقراض هاي‌ واحد تجاري‌ (به جز اضافه‌ برداشت هاي‌ منظور شده‌ در محاسبه‌ وجه نقد)، گردد.
بدهي5
عبارت از تعهد انتقال منافع اقتصادي توسط واحد تجاري، ناشي از معاملات ياساير رويدادهاي گذشته است.
تحقيق همبستگي6
تحقيقي که در آن روابط بين دو يا چند متغير کمي با استفاده از ضريب همبستگي توصيف، کشف و تعيين مي شود.

تامين مالي 7
يعني مديريت بر منابع سرمايه اي و کسب منابع مالي لازم براي شرکت يا مؤسسه جهت دستيابي به اهداف.

فصـل دوم
مروري بر ادبيات تحقيق
مقدمه
صنايع غذايي در بورس
منابع عمده تامين مالي
سودانباشته
استقراض
قيمت سهام
تاثير افزايش سرمايه بر بازده سهام
پيشينه نظري تحقيق
مرور مختصر مطالعات و تحقيقات

2-1 مقدمه
منابع مالي عنصر حياتي و مهمي است که هم در تاسيس و ايجاد فعاليت هاي اقتصادي و هم در بهره برداري از آنها نقش کليدي دارد. اگر منابع مالي در اختيار نباشد هيچگونه فعاليت اقتصادي را نمي‌توان پايه گذاري کرد. پس از پايه گذاري فعاليت هاي اقتصادي و آماده کردن آنها براي بهره‌برداري نيز اگر منابع مالي لازم جهت به گردش در آوردن عمليات وجود نداشته باشد، سرمايه‌گذاري هاي اوليه حاصل و نتيجه اي نخواهد داشت، با وجود نقش مهم منابع مالي در اقتصاد، نکته ‌اساسي کميابي آن است. نکته ديگر نگراني مستمر تامين کنندگان منابع مالي در مورد اصل و عايدات حاصل از آن است.
به دليل تغييرات ايجاد شده در اقتصاد، منابع مالي مورد نياز شرکت ها نيز افزايش يافته است. امروزه يکي از مهمترين وظايف مديران مالي شرکت ها، تهيه ارزان قيمت و به کارگيري بهينه اين وجوه است،انتخاب خط مشي مناسب براي دسترسي به اين منابع از اهميت زيادي برخوردار است.
در جهان امروز، با توجه به شرايط بازار رقابت و تغييرات سريع تکنولوژي، تصميم گيري هاي مالي نياز به تخصص در امور مالي دارد. بنگاه هاي اقتصادي براي ورود به تجارت جديد و فعاليت در آن زمينه يا توسعه ي فعاليت خود، نياز به منابع مالي دارند. وجوه مورد نياز براي تامين آن، مي تواند از منابع مختلف و به روش هاي متعدد جمع آوري شود، بازار سرمايه يکي از مهمترين منابع تامين سرمايه براي اغلب بنگاه هاي اقتصادي محسوب مي گردند، در اين بازار بنگاه ها و ساير موسساتي که نياز به وجوه براي تامين مالي عمليات شان دارند، با افراد و موسساتي که پول براي سرمايه گذاري دارند، يک جا جمع شده اند. بارزترين نوع اين بازارها، بازار ثانويه مي باشد که در آن معاملات اوراق بهاداري که قبلاً انتشار يافته اند، صورت مي پذيرد. اين بازار در ايران، در قالب سازمان بورس اوراق بهادار فعال است.
بورس اوراق بهادار، بازار متشکل و خودانتظام است که اوراق بهادار در آن توسط کارگزاران و يا معامله گران طبق مقررات قانون بازار اوراق بهادار، مورد داد و ستد قرار مي گيرد. بورس اوراق بهادار به عنوان يک بازار متشکل، تسهيلات لازم را براي خريداران و فروشندگان سهام فراهم مي نمايد. به نحوي که آنها بتوانند در هر زمان پول خود را به اوراق بهادار و بالعکس تبديل نمايند، از طرفي اين سازمان تحت شرايطي سبب تامين مالي شرکت هاي مختلف مي گردد، از آنجا که بورس به عنوان سازماني جهت تجهيز پس اندازها و همچنين هدايت آنها به سمت سرمايه گذاري هاي مولد و مفيد در جامعه و اقتصاد کشور مطرح مي باشد، لذا مطالعه و شناخت اين سازمان از اهميت ويژه اي برخوردار است.
در دو دهه اخير پيچيدگي و تنوع ابزارهاي مالي گسترش چشمگيري در اروپا، آمريکا و کشورهاي خاوردور داشته، حتي پاره اي از اين ابزارها در بازارهاي مالي بين المللي مورد معامله قرار گرفته و بازارهاي سرمايه در اين ارتباط به شدت جهاني شده اند. با جهاني شدن بازارهاي مالي در سراسر دنيا، واحدهاي اقتصادي که در هر کشور در جستجوي سرمايه و تأمين مالي مي باشند، ديگر ناچار نيستند خود را به بازار داخلي محدود کنند، پيشرفت هاي تکنولوژيک، يکپارچگي و کارآيي بازارهاي مالي جهاني را افزايش داده است، پيشرفت وسايل و ابزارهاي ارتباطي، مشارکت کنندگان در بازار را در سراسر جهان به هم مي پيوندد و در نتيجه مي توان سفارش ها را در طول چند دقيقه به انجام رساند.
پيشرفت تکنولوژي کامپيوتر، همراه با پيشرفت شبکه ارتباطات، انتقال اطلاعات لحظه به لحظه درباره بهاي اوراق بهادار و ديگر اطلاعات ضروري را به سرمايه گذاران، در اغلب نقاط جهان ميسر کرده است. بنابراين، بسياري از سرمايه گذاران مي توانند به بازار جهاني نظارت داشته باشند و در عين حال تجزيه و تحليل کنند که اين اطلاعات چه تاثيري بر وضع خطرساز و بازده مجموعه ابزارهاي مالي آنها دارد.
با گسترش فناوري و دسترسي راحت و سريع به اطلاعات از طريق رايانه ها و شبكه هاي انتقال اطلاعات، موضوع استفاده از اطلاعات در تصميم گيري، ابعاد تازه اي به خود گرفته است. از يك طرف شرکت ها و افراد به شيوه اي راحت تر به تبادل اطلاعات مي پردازند و



قیمت: تومان


پاسخ دهید