دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده روان شناسي و علوم اجتماعي، گروه علوم اجتماعي
پايان نامه تحصيلي جهت دريافت درجه كارشناسي ارشد (M.A)
گرايش:جمعيت شناسي
عنوان:
نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران
در ارتقاء آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران در سال 1391
استاد راهنما :
دکتر سيد رضا معيني
استاد مشاور :
دکترحسين آقاجاني
پژوهشگر:
علي تقوايي نجيب
بهار 1392

تعهد نامه اصالت پايان نامه کارشناسي ارشد
اينجانب علي تقوايي نجيب دانش آموخته کارشناسي ارشد ناپيوسته با شماره دانشجويي 900829581 در رشته علوم اجتماعي- جمعيت شناسي که در تاريخ 22/3/92 از پايان نامه خود تحت عنوان:
نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در ارتقاء آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران در سال 1391
با کسب نمره 18 و درجه عالي دفاع نموده ام بدين وسيله متعهد مي شوم :
1- اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه ، کتاب ، مقاله و …. ) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويههاي موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست ذکر و درج کردهام.
2- اين پايان نامه قبلاً براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (همسطح، پايينتر يا بالاتر) در ساير دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3- چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4- چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را بپذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچ گونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي:
تاريخ و امضاء
بسمه تعالي
در تاريخ : 22/3/92
دانشجوي کارشناسي ارشد علي تقوايي نجيب از پايان نامه خود دفاع نموده و با نمره 18 به حروف هجده و با درجه عالي مورد تصويب قرار گرفت.
امضا استاد راهنما
بسمه تعالي
دانشکده ادبيات و علوم انساني
××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××
(اين چکيده به منظور چاپ در پژوهش نامه دانشگاه تهيه شده است)
نام واحد دانشگاهي: تهران مرکزي کد واحد: 101کد شناسايي پايان نامه: 10120506912013 عنوان پايان نامه: نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در ارتقاء آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران در سال 1391 نام و نام خانوادگي دانشجو: علي تقوايي نجيب
شماره دانشجويي: 900829581
رشته تحصيلي: علوم اجتماعي – جمعيت شناسي تاريخ شروع پايان نامه: 25/5/91
تاريخ اتمام پايان نامه: 22/3/92 استاد راهنما: دکتر سيدرضا معيني
استاد مشاور: دکتر حسين آقاجانيچکيده پايان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش هاي اجرا و نتايج به دست آمده) :
اين پژوهش با هدف بررسي نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در ارتقاء آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران پرداخته است . جامعه آماري پژوهش عبارت است از کليه ساکنين منطقه سيزده تهران در سال 1391 مي باشد که تعداد آن ها تا آخرين سرشماري 242575 نفر مي باشد. حجم نمونه بر اساس فرمول ياماني 399 نفر مي باشد که براي اطمينان بيشتر حجم نمونه را 400 مي گيريم. روش نمونه گيري در اين پژوهش نمونه گيري تصادفي طبقه اي متناسب با حجم مي باشد. ابزار استفاده شده در اين پژوهش استفاده از پرسشنامه که شامل 28 سوال يا گويه است. واز آمارهاي توصيفي و استنباطي جهت تجزيه و تحليل داده ها استفاده شده است که يافته هاي زير را نشان مي دهد :
تماشاي برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران آگاهي هاي پزشکي بهداشتي ساکنان را برآورده مي سازد.
آگاهي کسب شده از برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي بر حسب جنسيت تناسب دارد.
پخش برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي از نظر ساعت و روز پخش مناسب نيست .
تفاوت در سطح تحصيلات موجب تفاوت در کسب آگاهي هاي پزشکي و بهداشتي از برنامههاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي مي شود .
مدت زمان پخش برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي در ارتقا آگاهي هاي پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران و همچنين برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در مراقبت از افراد نيازمند( نوزادان، زنان باردار و سالمندان) تأثير دارد.
کسب آگاهي هاي بدست آمده از برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهداشت دوران بارداري و نيز داشتن تعداد مطلوب فرزند تأثير دارد .
کليد واژه : برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران – آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي نظر استاد راهنما براي چاپ در پژوهش نامه دانشگاه مناسب است ( تاريخ و امضاء:
مناسب نيست (
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول : کليات پژوهش
1-1 مقدمه2
2-1 بيان مسئله5
3-1 اهميت موضوع7
4-1 اهداف10
5-1 فرضيه ها11
6-1 تعاريف 11
فصل دوم : ادبيات و پيشينه پژوهش
1-2 تاريخچه موضوع در جهان و ايران14
2-2 تاريخچه تکنولوژي آموزشي 19
1-2-2 سه رخداد مهم 21
2-2- 2 تاريخچه استفاده از ابزار و وسايل آموزشي در ايران 22
3-2 نقش رسانه ها در بهبود وضعيت بهداشت 24
4-2 برنامه هاي پزشکي سيما 26
5-2 نقش رسانه هاي جمعي در ارتقاي بهداشت جامعه 30
6-2 ديدگاه جهاني درباره بهداشت و پزشکي الکترونيکي37
7-2 ديدگاه ملي درباره بهداشت و پزشکي الکترونيک39
8-2 نمودار تحليلي پژوهش46
9-2 پيشينه تحقيق 47
1-9-2 پيشينه داخلي 47
2-9-2 پيشينه خارج از كشور 48
فصل سوم : روش پژوهش
1-3 مقدمه 51
2-3 روش پژوهش 53
3-3 جامعه آماري 54
4-3 حجم نمونه 54
5-3 روش نمونه گيري 54
6-3 ابزار پژوهش 55
7-3 اعتبار و پايايي پژوهش 56
8-3 نحوه تجزيه و تحليل داده ها 60
فصل چهارم : تجزيه و تحليل داده ها
1-4 مقدمه 62
2-4 آمار توصيفي 63
3-4 آمار استنباطي 85
فصل پنجم : بحث و نتيجه گيري
1-5 بحث و نتيجه گيري95
2-5 محدوديت ها و مشکلات پژوهش99
3-5 پيشنهادات پژوهش 99
منابع فارسي102
منابع انگليسي104
پيوست
فهرست جداول
جدول1-4: توزيع فراواني جمعيت نمونه بر حسب اطلاع از پخش برنامه هاي پزشکي
و بهداشتي از تلويزيون جمهوري اسلامي 63
جدول2-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر حسب تماشاي برنامه هاي پزشکي بهداشتي تلويزيون 64
جدول3-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه به تفکيک جنسيت 65
جدول4-4: توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس وضعيت زناشويي66
جدول5-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه به تفکيک مدت اقامت در منطقه 1367
جدول6-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس سطح تحصيلات 68
جدول7-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس فعاليت اقتصادي 69
جدول8-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس تعداد افراد خانوار 70
جدول9-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس علاقه مندي به ديدن برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 71
جدول10-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس کسب آگاهي هاي پزشکي بهداشتي
از سيماي جمهوري اسلامي ايران 72
جدول11-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس برآورده شدن نيازهاي پزشکي بهداشتي
از برنامه هاي پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 73
جدول 12-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس رضايت از تعداد روزهاي پخش
برنامه هاي پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 74
جدول 13-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس رضايت از طول مدت برنامه هاي
پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 75
جدول 14-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس رضايت از ساعات پخش برنامه هاي
پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 76
جدول 15-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد رضايت از فهميدن و درک برنامه هاي
پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 77
جدول 16-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد اهميت و ضرورت وجود برنامه هاي
پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 78
جدول 17-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي بهداشتي
سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهداشت دوران بارداري زنان 79
جدول 18-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي بهداشتي
سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهبود مراقبت از نوزادان 80
جدول 19-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي بهداشتي
سيماي جمهوري اسلامي ايران در آگاهي رساني به زنان در جهت تعداد مطلوب فرزند 81
جدول 20-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي بهداشتي
سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهبود گذران دوران سالمندي 82
جدول 21-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي بهداشتي
سيماي جمهوري اسلامي ايران در کاهش حوادث حين کار 83
جدول 22-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي بهداشتي
سيماي جمهوري اسلامي ايران در نگهداري از بيماران 84
جدول23-4 : توزيع برآورده شدن نيازهاي پزشکي بر اساس ميزان تماشاي برنامه هاي
پزشکي بهداشتي سيما85
جدول24-4 : توزيع آگاهي هاي حاصل از برنامه هاي پزشکي بهداشتي بر اساس جنسيت86
جدول 25-4 : توزيع آگاهي هاي حاصل از برنامه هاي پزشکي بهداشتي بر اساس
ساعت و روز پخش برنامه87
جدول 26-4: توزيع آگاهي هاي حاصل از برنامه هاي پزشکي بهداشتي بر اساس سطح تحصيلات88
جدول27-4 : توزيع آگاهي هاي حاصل از برنامه هاي پزشکي بهداشتي بر اساس
مدت زمان پخش برنامه ها89
جدول28-4 : تأثير برنامه هاي پزشکي بهداشتي سيما در مراقبت از افراد نيازمند 90
جدول 29-4: توزيع بهداشت دوران بارداري بر حسب آگاهي هاي حاصل
از برنامه هاي پزشکي بهداشتي91
جدول30-4 : توزيع داشتن تعداد فرزند مطلوب بر حسب آگاهي هاي حاصل
از برنامه هاي پزشکي بهداشتي92
جدول31-4 : توزيع کاهش حوادث حين کار بر حسب آگاهي هاي حاصل
از برنامه هاي پزشکي بهداشتي93
فهرست نمودار ها
نمودار 1-4: توزيع فراواني جمعيت نمونه بر حسب اطلاع از پخش برنامه هاي پزشکي
و بهداشتي از تلويزيون جمهوري اسلامي63
نمودار 2-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر حسب تماشاي برنامه هاي پزشکي بهداشتي تلويزيون 64
نمودار3-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه به تفکيک جنسيت65
نمودار 4-4: توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس وضعيت زناشويي 66
نمودار 5-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه به تفکيک مدت اقامت در منطقه 1367
نمودار 6-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس سطح تحصيلات 68
نمودار 7-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس فعاليت اقتصادي69
نمودار 8-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه سخ دهندگان بر اساس تعداد افراد خانوار70
نمودار9-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس علاقه مندي به ديدن برنامه هاي
پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 71
نمودار10-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس کسب آگاهي هاي
پزشکي بهداشتي از سيماي جمهوري اسلامي ايران72
نمودار 11-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه سخ دهندگان بر اساس برآورده شدن نيازهاي پزشکي بهداشتي از برنامه هاي پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 73
نمودار 12-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس رضايت از تعداد روزهاي پخش برنامه هاي پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران74
نمودار 13-4: توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس رضايت از طول مدت برنامه هاي پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 75
نمودار 14-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه بر اساس رضايت از ساعات پخش برنامه هاي پزشکي بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 76
نمودار 15-4: توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد رضايت از فهميدن و درک برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 77
نمودار 16-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد اهميت و ضرورت وجود برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران 78
نمودار 17-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهداشت دوران بارداري زنان 79
نمودار 18-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهبود مراقبت از نوزادان 80
نمودار 19-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران در آگاهي رساني به زنان در جهت تعداد مطلوب فرزند 81
نمودار 20-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهبود گذران دوران سالمندي82
نمودار 21-4: توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي بهداشتي
سيماي جمهوري اسلامي ايران در کاهش حوادث حين کار 83
نمودار 22-4 : توزيع فراواني جمعيت نمونه در مورد نقش برنامه هاي پزشکي
بهداشتي سيماي جمهوري اسلامي ايران در نگهداري از بيماران 84
چکيده
اين پژوهش با هدف بررسي نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در ارتقاء آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران پرداخته است . جامعه آماري پژوهش عبارت است از کليه ساکنين منطقه سيزده تهران در سال 1391 مي باشد که تعداد آن ها تا آخرين سرشماري 242575 نفر مي باشد. حجم نمونه بر اساس فرمول ياماني 399 نفر مي باشد که براي اطمينان بيشتر حجم نمونه را 400 مي گيريم. روش نمونه گيري در اين پژوهش نمونه گيري تصادفي طبقه اي متناسب با حجم مي باشد. ابزار استفاده شده در اين پژوهش استفاده از پرسشنامه که شامل 28 سوال يا گويه است. واز آمارهاي توصيفي و استنباطي جهت تجزيه و تحليل داده ها استفاده شده است که يافته هاي زير را نشان مي دهد :
تماشاي برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران آگاهي هاي پزشکي بهداشتي ساکنان را برآورده مي سازد.
آگاهي کسب شده از برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي بر حسب جنسيت تناسب دارد.
پخش برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي از نظر ساعت و روز پخش مناسب نيست .
تفاوت در سطح تحصيلات موجب تفاوت در کسب آگاهي هاي پزشکي و بهداشتي از برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي مي شود .
مدت زمان پخش برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي در ارتقا آگاهي هاي پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران و همچنين برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در مراقبت از افراد نيازمند( نوزادان، زنان باردار و سالمندان) تأثير دارد.
کسب آگاهي هاي بدست آمده از برنامه هاي پزشکي بهداشتي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهداشت دوران بارداري و نيز داشتن تعداد مطلوب فرزند تأثير دارد .
کليد واژه:برنامههاي پزشکي شبکههاي سيماي جمهوري اسلامي ايران- آگاهيهاي بهداشتي و پزشکي
فصل اول
کليات پژوهش
1-1 مقدمه
بهداشت و سلامت مجموعه دانش و هنر پيشگيري از بيماري و تأمين، حفظ و ارتقاي تندرستي و توانمندي بشر با استفاده از تلاش دسته جمعي است که منجر به توسعه جامعه مي شود. اين مفهوم در حوزه زندگي انسان گسترش يافته و به طريقي ضامن سلامت فرد و جامعه به شمار مي رود.
از اينرو از ديدگاه جهاني مطابق تعريف استانداردي که سازمان جهاني بهداشت (WHO)1 از سلامتي ارائه کرده است، ميدان رسالت ها، سياست ها و وظايف و فعاليت هاي بهداشت عمومي، جهان شمول گرديده و از فرد به سمت جامعه پيشروي مي کند.
از ديدگاه فوق، سلامت عبارتست از تأمين رفاه کامل جسمي، رواني و اجتماعي که معناي آن تنها به نبودن بيماري و نقص عضو، محدود نشده بلکه شامل سه محور جسم، روان و جامعه مي شود و لذا هرگونه نقض و آسيبي که به هر يک از محورهاي سه گانه وارد شود، تعادل فرد را بر هم زده و منجر به نبود سلامت مي شود ( کازنو، 1381، ترجمه ساروخاني و محسني ).
از لحاظ تاريخي، بذر بهداشت که حدود 3900 سال قبل از ميلاد مسيح کاشته شد و در 1946 بعد از ميلاد به عالي ترين ثمره خود که تصويب اساسنامه سازمان جهاني بهداشت بود دست يافت و بدينوسيله هدف غائي بهداشت، تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت بشري اعلام شد.
عمده ترين شاهراه تأمين و تضمين توسعه پايدار جوامع بشري برقراري کيفي سلامت افراد جامعه است. لذا رسالت و وظيفه اصلي بهداشت عمومي، استقرار تندرستي جامع و فراگير و با کيفيت تک تک افراد جامعه است.
ايران با جمعيت تقريباً 75 ميليون نفري يکي از کشورهاي پر جمعيت خاورميانه است. ايران در مواجهه با مشکلات معمول کشورهاي از نظر جمعيت شناسي جوان منطقه است که تاکنون همگام با رشد، درخواستهاي زيادي براي خدمات عمومي متنوع داشته است.
جمعيت به زودي به سن کافي براي تشکيل خانواده جديد مي رسند که سطح رشد جمعيت و بعد از آن نياز به زير بناي سلامت عمومي و خدمات را افزايش مي دهد.
سازمان بهداشت جهاني در آخرين گزارش خود عملکرد سطح سيستم بهداشتي در ايران را پنجاه و هشتمين سطح بهداشتي و عملکرد کلي سيستم سلامتي در ايران را رتبه 93 در ميان دولتهاي جهان اعلام کرد ( سازمان جهاني بهداشت، 1384 ).
وضعيت بهداشتي در ايران نسبت به دو دهه قبل بهبود يافته است. ايران به واسطه برپايي شبکه وسيع خدمات بهداشتي اوليه توانست خدمات پيش گيري بهداشت عمومي را عرضه کند , در نتيجه سطح مرگ و مير مادر و کودک به طور قابل توجهي کاهش يافته و جالب اينکه متوسط طول عمر زندگي از زمان تولد افزايش يافته است. مرگ و مير نوزادان و کودکان زير 5 سال در سال 2000 در مقايسه با سال 1970 که از هر 1000 نوزاد 122 نفر و از 1000 کودک زير 5 سال 191 نفر مي ميرند، به ترتيب 6/28 و 6/35 از هزار تولد زنده کاهش يافته است. همچنين اميد به زندگي از 70000 درصد در سال 2000 به 14/74 درصد در سال 2010 رسيده است.
شايان ذکر است که يکي از عوامل مؤثر بر بهداشت عمومي، آموزشهايي است که از طريق رسانه ها و به خصوص رسانه ملي داده مي شود و سلامت فرد و جامعه را تحت تأثير قرار مي دهد.
آموزش سلامت آن بخش از مراقبت هاي بهداشتي است که بر تأثير عوامل رفتاري بر سلامت تکيه نموده و با مردمي آغاز مي شود که سالم بوده و علاقه مند به توسعه معيارهاي سلامت فردي و اجتماعي هستند و به آنها در گسترش شيوه هاي زندگي مؤثر در حفظ و ارتقاي سلامت کمک مي کند. آموزش سلامت ترکيبي از تجارب يادگيري تسهيل کننده اتخاذ داوطلبانه رفتار سالم است که منجر به تأمين، حفظ و ارتقاي سلامت شده و ترکيبي از حمايت هاي آموزشي، ساختاري، اقتصادي و محيطي براي تعالي رفتار سالم است ( حلم سرشت، 1383 ).
آموزش دهندگان سلامت، پيشگاماني هستند که هميشه طالب درک جديدي از رفتار انساني و راه هاي جديد کاربرد دانش خويش بمنظور حل مشکلات فردي و اجتماعي مي باشند. تمام مراقبين سلامت و بيش از آن، تمام فعالان توسعه پايدار، آموزش دهنده سلامت هستند و اين افتخاري است که توسعه و تقويت آن نيازمند برنامه ريزي دقيق براي توسعه آموزش سلامت متکي بر شواهد و مبتني بر جامعه مي باشد.
بدون شک تلويزيون رسانه اي گيرا و جذاب است و به آساني بيننگان را خود جلب مي کند و نيازي نيست بيننده حتما با سواد باشد تا پيام آن را درک کند و در مقايسه با راديو از جهت بعد بصري داراي مزيت مضاعفي است هر چند که هزينه آن بيشتر است ولي از بعد آموزشي و اثر بخشي بسيار قويتر است ( تامپسون2، 1383، ترجمه اوحدي ).
تلويزيون ثابت کرده است که وسيله ارتباطي نيرومندي است که با تکيه بر توانمندي هاي خود تأثيرات فراواني بر همه جامعه دارد. اگر امروزه تعريف تلويزيون آموزشي را منحصر به آن دسته از برنامه هاي تلويزيوني کنيم که فقط در قالب نظام آموزشي رسمي مي گنجد. ممکن است برنامه اي بصورت آموزش غير مستقيم باشد و در وضعيتي رسمي پخش شود.
در نهايت مي توان مطرح کرد در اين روزها که مفاهيمي چون سلامت و بهداشت در عصر آلودگي هوا، فست فودها، کامپيوتر و پشت ميز نشيني هاي اداري رو به افزايش است، وسايل ارتباطي و رسانه ها اگر تنها ابزارهاي جلوگيري از معضلات ناشي از اين عوامل نباشند قطعاً مهمترين پل هاي ارتباطي بين متخصصان و مسئولان بهداشتي و مردم براي انتقال صحيح و به موقع پيام هاي بهداشتي به شکل جذاب و تأثير گذار هستند. نقش رسانه ها در انتقال صحيح پيام در جامعه بويژه انتشار آگاهي هاي به موقع، بي دليل است و رسانه ها در صورت ايفاي نقش مناسب در زمان مناسب با نياز سنجي و آگاهي از فنون صحيح ارتباط با مخاطب مي توانند نقش مؤثري را براي آگاهي بخشي به مردم از بيماري هاي مختلف و نحوه مقابله با آنها ايفا کنند. رسانه ها مي توانند مسائلي را که پذيرش آن از نظر مردم قابل قبول تر است به شيوه هاي مختلف در جامعه به نحوي تأثيرگذار و ماندگار بازگو کنند.
2-1 بيان مسئله
افزايش روز افزون جمعيت جهان و تلاش همه جانبه محافل علمي و اجرايي براي ارتقاء شناخت دقيق تر سلامتي و مفاهيم مربوط به موجب برنامه ريزي هاي گوناگون دربخش هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و … شده است. نگاهي به آمارهاي بهداشتي نشان مي دهد که عليرغم توسعه چشمگير خدمات بهداشتي، درماني طي دهه هاي اخير، افراد زيادي به علت عدم آگاهي، اطلاعات نادرست يا عدم امکانات کافي در سراسر جهان خصوصاً کشورهاي در حال توسعه آسيب مي بينند. آمارها نشان مي دهد. سالانه بيش از نيم ميليون زن باردار به علت عدم شناخت کافي در اين زمينه جان خود را به علت عوارض بارداري از دست مي دهند ( سازمان جهاني بهداشت ، 1391) لذا نبايد فراموش کرد که در دنياي امروز با وجود پيشرفت تکنولوژي در تمامي عصرها و با تمامي شرايط ايده آلي که براي رفاه انسان پيش بيني مي شود، رشد پيش از حد جمعيت نامتناسب با امکانات موجود موجب کاهش اميد به زندگي، افزايش مرگ و مير، کاهش بهداشت باروري شده است. بنابراين برخورداري از سلامت کامل حق همه مردم است و تمام دولت ها مسئول کمک به مردم براي حفظ و ارتقاء سلامتي آنها هستند، بدون ترديد سلامت و توسعه در حين اين که دو مفهوم مستقل از هم هستند اما کاملاً ارتباط تنگاتنگ و وابسته به يکديگر دارند بطوري که تحقيق يکي از آنها بدون ديگري امکان پذير نخواهد شد و داشتن جسم و روح سالم يکي از زير بناهاي مهم توسعه همه جانبه هر جامعه اي را تشکيل مي دهد و وجود خلل در هر يک از ابعاد روحي، رواني، جسمي و اجتماعي سلامت، فرآيند توسعه را کند خواهد کرد و به جرأت مي توان ادعا کرد که بدون تأمين سلامت مردم يک جامعه، توسعه يافتگي دشوار بوده يا بهتر بگويم تحقق نخواهد يافت (قدوسيان و همکاران ، 1390 ).
علاوه بر اين که مسئولان و دولت بايد راهکارها و برنامه هايي در جهت تحقق زمينه هاي زندگي سالم و ايده آل براي مردم ايجاد کنند. توجه به مقوله هاي سلامت نظير موضوعات پيشگيرانه بيماري ها در رسانه هاي جمعي بخصوص تلويزيون نيز مي تواند با صرف هزينه اندک، در افزايش آگاهي هاي مردم بيشترين اثر را روي ارتقاي سلامت جامعه داشته باشد طوري که با بحث و بررسي روي شيوه هاي صحيح زندگي، آموزش راه هاي پيشگيري از ابتلا به بيماري و روش هاي غربالگري بيماري، افراد را نسبت به سلامت خود حساس کنند و همچنين مسائل و چالش هاي موجود در عرصه سلامت را با رعايت شرايط و خط قرمزهاي فرهنگي جامعه به شيوه اي که پذيرش آن براي مردم قابل قبول است بيان کنند ( شجاعي زاده، 1379 ).
امروزه تنها 25 درصد تأمين سلامت جامعه در اختيار جامعه پزشکي قرار دارد و مابقي موارد مستلزم افزايش سواد و آگاهي عمومي جامعه است.
البته در حال حاضر صدا و سيما با تهيه و توليد برنامه هاي سلامت محور نظير برنامه دکتر سلام، سلامت باشيد، ورزش و سلامتي که در فصل آخربصورت فهرست آمده است. گام هاي بسيار ارزنده و مفيدي را در جهت بالا بردن آگاهي ها و اطلاعات بهداشتي و سلامتي جامعه برداشته است، اما هنوز اين برنامه ها آن طور که بايد براي مردم و جامعه مؤثر باشد موفق عمل نکرده است. به باور کارشناسان برخي خلاها و کاستي هايي نظير درمانگرايي و نگاه تک محوري به حوزه سلامت، عدم نپرداختن به نيازهاي اساسي بهداشت جامعه، علمي و تخصصي نبودن شيوه بيان متخصصان، محدود و مناسب نبودن زمان پخش برنامه ها و فيلتر برخي بيماري ها مثل بيماري هاي مقاربتي موجب شده از کيفيت و بازخوردي که بايد چنين برنامه هايي به دنبال داشته باشد، کاسته شود.
صدا و سيما با ساختن اين برنامه هاي آموزشي بهداشتي، در راستاي استراتژي هاي وزارت بهداشت در زمينه پيشگيري و کنترل بيماري و افزايش سلامت که همان افزايش آگاهي و اطلاع رساني به عموم جامعه است قدم گذاشته است. اين نوع برنامه ها يکي از شيوه هاي اطلاع رساني است که افراد بيمار را دعوت مي کند و از آنها مي خواهد با دکتر ارتباط داشته باشند و افراد سالم چگونه سلامتي خود را حفظ کنند و در همين زمينه، محتوايي کلي برنامه هاي تلويزيون مورد تأييد اين وزارتخانه است. وزارت بهداشت در تلاش است که اطلاعات جامع بهداشتي را به روش هاي مختلف مثل بخش گفت و گو هاي ويژه با صدا و سيما همکاري کند ( آصف زاده، 1380 ).
پزشکان آموزش روش هاي پيشگيرانه بيماري ها را مقدم بر درمان مي دانند به اعتقاد آنان مردم نياز دارند در حيطه هاي مختلف بيماري، دانسته هاي خود را از مقوله هايي نظير عوامل ايجاد کننده، روش هاي پيشگيري، کنترل، تعريف دقيق بيماري و اقدامات تشخيصي براي مبتلايان اين که چه راهکارهاي درماني در پيش رو دارند بالا ببرند.
برنامه سلامت صدا و سيما بايد به نوعي طراحي شود که همگام با نيازهاي جامعه باشد با مراجعه به جدول معضلات بهداشتي کل جامعه که از طريق وزارتخانه منتشر مي شود، مي توان مشکلات بهداشتي مهم در سطح جامعه را شناسايي کرد؛ مشکلاتي که نيازمند به افزايش آگاهي به عموم باشيم، بخصوص معظلاتي که روش هاي پيشگيري دارند که از طريق خانواده ها قابل اجراست. از طرفي يک سري بيماري ها شيوع نسبتاً بالايي دارد، مثل بيماري هاي قلبي، ديابت و بيماري هاي مزمن تنفسي و سرطان ها که ريشه در رفتار و الگوي نامناسب زندگي مردم دارد. بنابراين اگر اطلاعات مردم را در خصوص عوامل ايجاد کننده اين بيماري ها بالا برده و سطح زندگي درست را به آنها آموزش داد، مي توان با اصلاح الگوي زندگي مردم به ميزان قابل توجهي از بار بيماري ها کم و از شيوع آنها جلوگيري شود ( محسني، 1383 ).
با توجه به موارد ياد شده اين سؤال مطرح مي شود که آيا برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بالا بردن سطح آگاهي هاي پزشکي بهداشتي ساکنان منطقه 13 تهران تأثير داشته است؟
3-1 اهميت موضوع
امروزه اساس علم بر اين پايه گذاشته مي شود تا با امراض جديد و معلوليت ها، به روشي مبارزه کند که بر پيشگيري و مراقبت از خود، بيشتر از معالجات حرفه اي دارويي و درمان هاي پرهزينه تأکيد شود. اگر بيماران ياد بگيرند که چگونه از خود مراقبت کنند، سالم تر خواهد ماند، از بروز بيماري و هزينه هاي هنگفت دارويي که با درمان از طريق دارو همراه است، جلوگيري خواهند کرد (ميلر3، 1984).
در دنيايي که فن آوري ارتباطات با سرعت در حال گسترش است، خانواده ها به اطلاعات بيشتري دسترسي خواهند داشت که به آنها کمک مي کند تا سلامت خود را حفظ کنند. تلويزيون شايد يکي از منابع حياتي براي به دست آوردن چنين اطلاعاتي باشد. اگر چه تا کنون با پخش برنامه هاي مستند درباره مراقبت بهداشتي، دارو و گسترش اطلاعات دارويي و برنامه هاي نمايشي که بر کار پزشکان و بيمارستان هاي غير واقعي متمرکز شده اند، تا حدودي اين تأثيرات را اعمال کرده است. در دوره هاي قبل از معرفي رسانه هاي الکترونيکي به جامعه، دارو به طور کلي خانواده محور بود. فرهنگ عمومي خانواده درباره ترکيب داروها و خواص آنها، پيشگيري و درمان را شامل مي شد. به تعبيري، ما شاهد بازگشت به خانواده محوري در مسائل مرتبط با دارو و سلامتي هستيم، که از طريق استفاده خانوادگي از اطلاعات و منابع رسانه هاي جمعي، در اختيار افراد قرار مي گيرد ( محسني، 1380 ).
سال ها است که تلويزيون به عنوان منبع مهم اطلاعات درباره سلامتي و مسائل دارويي تأييد شده است. در بريتانيا، طي بيست سال گذشته، برنامه هايي مجله اي و مستند درباره سلامتي و دارو در برنامه هاي اصلي تلويزيون بسيار برجسته بوده است.
براي به دست آوردن اطلاعات مستقيم درباره عناوين بهداشتي از تلويزيون به عنوان مجرايي استفاده شده است. اين رسانه، در مقياس وسيع تر به عنوان منبع اطلاعات درباره بهداشت به کار مي آيد که ممکن است بينندگان به صورت اتفاقي، با تماشاي برنامه هايي که حاوي تصاوير مرتبط با بهداشت هستند، اطلاعاتي به دست آوردند. تصاويري از بيماري، حرفه پزشکي و رفتار بيماران در نمايش ها ( چه جدي و چه کمدي )، مي تواند تأثير خود را بر بيننده بگذارد. پيام هاي غير مستقيم درباره سلامتي و بهداشت را نيز مي توان از طريق رفتارهاي مرتبط با سبک زندگي، رفتارهايي چون الگوي تغذيه، سيگار کشيدن، خريد نوشابه هاي الکلي، رانندگان خطرناک يا استفاده از کمربند ايمني، مصرف نادرست دارو، و بي بند و باري روابط جنسي کسب کرد ( ولف گرام و همکاران، 1379، ترجمه پارسي نيا ).
با وجود آنکه بسياري از بيماري هاي مسري در نتيجه پيشرفت هاي به دست آمده در علوم پزشکي، تحت کنترل درآمده است، بسياري از بيماري هاي مزمن، مانند امراض قلبي، سکته مغزي، فشار خون بالا و بي قراري، که سبک زندگي در ايجاد آنها نقش اساسي مي تواند داشته باشد، هر ساله موجب مرگ و مير بسياري مي شود. تغذيه و الگوهاي رژيم غذايي، سيگار کشيدن و خريد نوشابه هاي الکلي، در زمره عواملي هستند که امراض ناشي از سبک زندگي را به وجود مي آورند. رشد نگراني درباره گسترش امراضي، چون ايدز، که از طريق روابط جنسي انتقال مي يابند، توجه بيشتري را به رفتار جنسي به عنوان عامل تهديد کننده سبک زندگي معطوف داشته است.
آيتم هاي مختلف پزشکي و بهداشتي موضوعات مشترک برنامه هاي نمايشي داستاني هستند. چند سال پيش مشاهده شد که در برخي از نمايش هاي کم محتواي آمريکايي، تقريباً ممکن بود نيمي از شخصيت ها به طريقي در رخدادهاي مربوط به بهداشت درگير باشند. مشکلاتي که به نمايش گذاشته مي شدند. اغلب شامل ناهنجاري هاي رواني، امراض قلبي، بارداري ها، تصادف با اتومبيل و بيماري هاي مسري است. مجموعه برنامه هاي تلويزيوني نمايش هاي پزشکي، تاريخي طولاني دارند و ثابت شده است که در ميان پرطرفدارترين برنامه ها قرار دارند.
نگراني زيادي درباره تصاوير تلويزيوني انواع رفتارها وجود داشته است، اگرچه، از نظر اجتماعي پذيرفته شده هستند، با اين وجود، معلوم شده است زماني که در آنها افراط مي شود، موجب آسيب جسمي مي شوند؛ چنانچه معمولاً در تلويزيون نشان داده مي شود. نمايش سيگار کشيدن، نوشيدن نوشابه هاي الکلي، و مصرف ديگر داروها، برنگراني ها افزوده است چرا که مي تواند موجب آموزش اجتماعي در ميان بينندگان جوان شود.
جنبه ديگر بهداشت و دارو که معمولاً در تلويزيون به نمايش گذاشته مي شود، حرفه پزشکي و درمان بيکاري يا صدمه جسمي است و تحقيقات انجام شده در آمريکا نشان داده که به طور کلي در سريال هاي تلويزيوني آمريکا، شاغلان حرفه اي پزشکي و بهداشتي خيلي بيشتر از شاغلان اين حرفه و زندگي واقعي مي دانند. پزشکان تلويزيوني به گونه اي به تصوير کشيده مي شوند که از توانايي بسياري برخوردارند و تقريباً هميشه به نحو احسن تشخيص مي دهند؛ اگرچه بيماران آنها اغلب اطلاعات حياتي را از آنها پنهان مي کنند. اما اين نوع فيلم هاي پزشکي در ميان مردم طرفداران زيادي دارد.
برخي از پژوهشگران تصور مي کنند که نقش بالقوه تلويزيون در شکل دهي باورها و نگرش هاي بينندگان جوان درباره بهداشت و سلامتي و رفتارهاي مرتبط با آن، از الگوهاي قالبي شده تصاوير مرتبط با بهداشت و سلامتي که تلويزيون به نمايش مي گذارد و اين مشاهده که بسياري از بينندگان بدون انتخاب تلويزيون تماشا مي کنند، شکل مي گيرد.
بنابراين، اهميت دارد براي بيان تأثيراتي که تلويزيون ممکن است بر بهداشت و سلامتي بينندگان داشته باشد، تحقيقات لازم انجام گيرد تا مشخص گردد که افراد به چه ميزان موضوعات پزشکي و بهداشتي در تلويزيون مي بينند و چقدر موضوع براي آن ها قابل استفاده است.
4-1 اهداف
هدف اصلي
بررسي نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در ارتقاء آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران.
اهداف فرعي
بررسي تناسب برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران با نياز پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران.
بررسي تناسب برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران با آگاهي هاي پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران بر حسب جنس آنها.
بررسي نيازهاي ساکنان منطقه 13 تهران در زمينه برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي.
بررسي تناسب جدول زمان بندي پخش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي از نظر ساکنان منطقه 13 تهران.
بررسي تفاوت سطح تحصيلات در کسب آگاهي هاي پزشکي از برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ساکنان منطقه 13 تهران.
بررسي نقش مدت زمان پخش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در ارتقاء آگاهي هاي پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران.
بررسي نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در مراقبت از افراد نيازمند (نوزادان، زنان باردار و سالمندان ) ساکنان منطقه 13 تهران.
بررسي نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهداشت دوران بارداري زنان ساکن منطقه 13 تهران.
بررسي نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در تنظيم جمعيت ساکنان منطقه 13 تهران.
بررسي نقش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در کاهش حوادث حين کار ساکنان منطقه 13 تهران.
5-1 فرضيه ها
1- برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران با نياز پزشکي ساکنان مناسب است.
2- برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران با آگاهي هاي پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران بر حسب جنس آنها تناسب دارد.
3- جدول زمان بندي پخش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي از نظر ساکنان منطقه 13 تهران مناسب است.
4- تفاوت در سطح تحصيلات موجب تفاوت در کسب آگاهي هاي پزشکي از برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي مي شود.
5- مدت زمان پخش برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي در ارتقاءآگاهي هاي پزشکي ساکنان منطقه 13 تهران تأثير دارد.
6- برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در مراقبت از افراد نيازمند ( نوزادان، زنان باردار و سالمندان ) تأثير دارد.
7- برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در بهداشت دوران بارداري تأثير دارد.
8- برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در تنظيم جمعيت تأثير دارد.
9- برنامه هاي پزشکي شبکه هاي سيماي جمهوري اسلامي ايران در کاهش حوادث حين کار تأثير دارد.
6-1 تعاريف
برنامه هاي پزشکي
برنامه هاي پزشکي سيماي جمهوري اسلامي، برنامه هايي هستند که با حضور کارشناسان و متخصصان در شاخه هاي گوناگون پزشکي در راستاي موضوعات مختلف، نيازهاي پزشکي را با هدف ارتقاء سلامتي عموم مردم جامعه و جهت بالا بردن دانش ها، نگرش ها و مهارت هاي آنان در اين زمينه از تلويزيون پخش مي شوند ( صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، مرکز يزد، 1385 ).
سلامتي
سلامتي يعني سلامت کامل فيزيکي، فکري و اجتماعي و صرفاً نبود بيماري يا ناتواني (سازمان بهداشت جهاني، 1946 ).
تعريف عملياتي : نمره اي است که پاسخ دهنده از سؤال هاي مختلف در پرسش نامه دريافت کرده و ميزان سلامتي او را نشان مي دهد.
آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي
آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي با مجموعه اطلاعات منسجم و هدفمند در زمينه هاي مختلف بهداشت جسم و روان جهت ارتقاء سلامتي در شاخه هاي مختلف علم پزشکي (قدوسيان ، 1390 ).
تعريف عملياتي : نمره اي است که پاسخ دهنده از سؤال هاي مختلف در پرسش نامه دريافت کرده و ميزان آگاهي هاي بهداشتي و پزشکي او را نشان مي دهد.
افراد نيازمند
افراد نيازمند، کساني که در دوراني از زندگي قرار دارند و در شرايط عادي براي ادامه حيات مانعي ندارند اما با قرار گرفتن در مقابل مشکلات احتياج به کمک پيدا مي کنند اين گروه افراد شامل بيماران، سالمندان، زنان باردار، کودکان و … مي باشند ( اولس و سمنت، 1372، ترجمه شيدفر ).
تنظيم جمعيت
تنظيم جمعيت، مجموعه فعاليت هايي است که در جامعه ميزان تولد و مرگ را کنترل کرده و در خانواده ها زوجها را ياري مي دهد تا از داشتن فرزند ناخواسته جلوگيري کنند و فاصله بين فرزندان را خود تنظيم کنند. ( حسيني، 1390 ).
حوادث حين کار
در حين انجام فعاليت و کار روزانه افراد با خطرات پنهان و آشکاري روبرو هستند. نوع نشستن روي صندلي و نگاه به صفحه رايانه تا خطر تأثير مواد شيميايي و سقوط از بلندي در زمره اين خطرات هستند.
فصل دوم
ادبيات و پيشينه پژوهش
1-2 تاريخچه موضوع در جهان و ايران
امروزه متوجه به مسايل ذهني و عيني در زمينه احساس رفاه و آسايش، اهميت زيادي پيدا کرده است. واژه هاي طول عمر و درمان با بهداشت و سلامتي پيوند دارد و بايد به همان اندازه که به آن دو اهميت داده مي شود، به بهداشت و سلامتي نيز توجه کرد. بهداشت و سلامتي يک جزء ذهني از رفاه است. شايد بتوان مجموعه اي از رفاه جسمي، رواني را که شخص يا گروهي از افراد درک مي کنند تعريف مناسبي از بهداشت و سلامتي دانست.
سرآغاز توجه نوين به سلامتي به تعريف سازمان بهداشت جهاني در سال 1948 از سلامتي برمي گردد. اين سازمان سلامتي را به عنوان رفاه کامل جسمي، روحي، رواني،اجتماعي و نه فقدان بيماري تعريف کرده است. از دهه 1970 توجه به مفهوم سلامتي بيش از پيش گرديد(جوي وگوردون4، 2002(
تاريخچه تحقيق در سلامتي به تحقيقات جامعه شناختي باز مي گردد. به طور کلي تحقيق درباره بهداشت و سلامتي از دهه 1960 به دنبال نهضت بيمارستان زدايي آغاز شد و در توانبخشي کاربرد عمده اي پيدا کرد ( يکي از اهداف ديرينه بشريت، جستجو و تلاش براي زندگي



قیمت: تومان


پاسخ دهید