دانشگاه اصفهان
دانشکده علوم تربيتي و روانشناسي
گروه علوم کتابداري و اطلاع رساني
پايان‌نامه‌ي کارشناسي ارشد رشته کتابداري و اطلاع‌رساني
بررسي تأثير دوره کارشناسي بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به اينترنت بر اساس مدل IAS
استاد راهنما:
دکتر احمد شعباني
استادان مشاور:
دكتراحمد عابدي
دکتر محمدباقر کجباف
پژوهشگر:
محبوبه صادقي
مهرماه 1390
كليه حقوق مادي مترتب بر نتايج مطالعات، ابتكارات و نوآوري‌هاي ناشي از تحقق موضوع اين پايان‌نامه متعلق به دانشگاه اصفهان مي‌باشد.
سپاسگزارم
از مهربان هميشه كه ياورم بود و دستم را رها نكرد؛
از استاد فرهيخته جناب آقاي دكتر احمد شعباني، استاد راهنماي پژوهش كه با صبوري و نكتهسنجي دقيق همواره راهنمايم بوده و مرا از نظرات و نكتهسنجيهاي گرانقدر خويش بهرهمند ساختند؛
از جناب آقاي دكتر احمد عابدي و دكتر محمدباقر كجباف اساتيد مشاور، براي كمكهاي ارزشمندشان؛
از اساتيد محترم گروه كتابداري و اطلاعرساني دانشگاه اصفهان بويژه سركار خانم دكتر عاصفه عاصمي مدير محترم گروه، براي لطف بي‌دريغشان؛
از رئيس دانشكده آموزشهاي مجازي دانشگاه اصفهان و كاركنان، براي مهرشان؛
از گروه كتابداري و اطلاعرساني پزشكي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان، براي همياريشان؛
از دوست عزيز و همراهم سركار خانم رقيه عسگري جوي آبادي كه از او بسيار آموختم؛
و سپاس از “همه آنهايي كه به من آموختند آنچه را نميدانستم، تا بدانم كه هيچ نميدانم”.
تقديم به
ساحت مقدس و پاک شکافنده دانشها، باقر العلوم
حضرت امام محمدباقر(ع)
و
به نگاه رئوف مادرم و دستان پر مهر پدرم
و
برادرانم مجيد و ميلاد
و
خواهرانم سپيده و فروغ
و
زهرا
و
همه آنهايي كه دوستشان دارم…..
چکيده
هدف از پژوهش حاضر، تعيين اثربخشي دوره كارشناسي كتابداري دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي مزبور نسبت به اينترنت بودهاست. در اين پژوهش به لحاظ ماهيت موضوع و اهداف پژوهش، از روش توصيفي- پيمايشي استفاده شدهاست. جامعه آماري پژوهش حاضر کليه دانشجويان شاغل به تحصيل در مقطع کارشناسي رشته کتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علومپزشکي اصفهان در سال تحصيلي 1390-1389 ميباشد که 91 نفر بودند. با توجه به محدوديت جامعه آماري، از روش سرشماري استفاده شد. ابزار گردآوري اطلاعات، پرسشنامه استاندارد “سنجش نگرش نسبت به اينترنت” بود که مشتمل بر چهار خرده مقياس اضطراب اينترنتي، احساس خودكارآمدي، مفيد دانستن اينترنت، و لذت بخش بودن اينترنت مي‌باشد. به منظور تأييد اعتبار پرسشنامه ضريب پايايي مجدد ابزار با استفاده از آلفاي کرونباخ 96/0 محاسبه گرديد. به منظور تجزيه و تحليل دادههاي حاصل از پژوهش، در سطح آمار توصيفي از شاخصهاي فراواني، درصد، ميانگين، انحراف معيار در قالب جدول و در سطح استنباطي از آزمونهاي t تک متغيره و تحليل واريانس چند متغيره (مانوا) استفاده شد. نتايج حاصل از پژوهش نشان داد که تفاوت معناداري بين ميزان خودكارآمدي در دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني سال اول و سال آخر دوره کارشناسي کتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان ديده ميشود و اين دوره بر نگرش دانشجويان اين رشته نسبت به اينترنت، تأثيرگذار بودهاست.
کليدواژهها: اصفهان، اضطراب اينترنتي، اينترنت، خودکارآمدي، دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني، سودمندي درک شده، لذت درک شده
فهرست مطالب
عنوانصفحه
فصل اول: کليات پژوهش
مقدمه1
1-1- شرح و بيان مسأله پژوهشي2
1-2- اهداف پژوهش5
1-2-1-اهداف كلي5
1-2-2- اهداف جزيي5
1-3- اهميت و ارزش پژوهش5
1-4- کاربرد نتايج پژوهش6
1-5- سؤالهاي پژوهش7
1-6- تعريف اجزاء مسأله7
1-6-1- استفاده از اينترنت7
1-6-2- اضطراب8
1-6-3- اضطراب رايانه8
1-6-4- اينترنت8
1-6-5- خودکارآمدي9
1-6-6- سودمندي يا مفيد بودن9
1-6-7- لذت بردن10
1-6-8- نگرش10
1-7- جمع بندي10
فصل دوم: پيشينه پژوهش
مقدمه11
2-1- اينترنت چيست؟ 12
2-1-1- اينترنت و اهميت آن12
2-2- پيدايش اينترنت13
2-2-1- تاريخچه پيدايش اينترنت در جهان14
عنوانصفحه
2-2-2- تاريخچه اينترنت در ايران15
2-3- اينترنت و جامعه اطلاعاتي17
2-4- کاربردها و کارکردهاي اينترنت18
2-4-1- کاربردهاي ارتباطي18
2-4-2- کاربردهاي اطلاعرساني19
2-4-3- کارکردهاي اينترنت20
2-5- محيطهاي اينترنت20
2-6- ميزان استفاده از اينترنت در جهان21
2-6-1- گزراش رسمي درباره ميزان کاربران اينترنت تا آغاز سال 201122
2-6-2- ميزان استفاده از پست الکترونيکي 22
2-6-3-ميزان استفاده از اينترنت در ايران 23
2-6-4- نوع کاربريها در ايران23
2-7- اضطراب24
2-7-1- تعريف اضطراب و اختلالات اضطرابي 26
2-7-2- علايم اضطراب27
2-7-3- علايم اضطراب از ديدگاه کاپلان و سادوک28
2-8- اضطراب اينترنتي28
2-8-1- تاريخچه اضطراب اينترنتي29
2-8-2- تعريف اضطراب اينترنتي29
2-9- نشانههاي اضطراب اينترنتي در دانشجويان30
2-10- ميزان شيوع اضطراب رايانه و اينترنت31
2-11- پيامدهاي اضطراب رايانه و اينترنت در محيط کار و آموزش 32
2-12- لذت درک شده32
2-13- سودمندي درک شده33
2-14- خودکارآمدي 34
2-15- مروري بر مطالعات انجام شده34
2-15-1- پژوهش‌هاي داخلي34
2-15-2- پژوهش‌هاي خارجي37
عنوانصفحه
2-16- نتيجهگيري39
2-17- جمع‌بندي40
فصل سوم: روش پژوهش
مقدمه41
3-1- روش پژوهش42
3-2- جامعه آماري42
3-3- روش و طرح نمونهگيري43
3-4- حجم نمونه و روش محاسبه43
3-5- ابزار گردآوري دادهها43
3-5-1- روايي پرسشنامه44
3-5-2- پايايي پرسشنامه44
3-6- شيوه جمعآوري اطلاعات45
3-7- روشهاي تجزيه و تحليل دادهها45
3-8- جمع‌بندي46
فصل چهارم: تحليل دادهها
مقدمه47
4-1- بررسي ويژگيهاي جمعيت شناختي آزمودنيها48
4-2- يافتههاي توصيفي53
4-3- يافته‌هاي پژوهش57
4-4- يافتههاي فرعي بر اساس ويژگيهاي جمعيت‌شناختي (جنسيت، وضعيت تأهل، دانشگاه، سن و سال تحصيلي)64
4-4-1- يافتههاي فرعي بر اساس جنسيت 64
4-4-2- يافتههاي فرعي بر اساس وضعيت تأهل 65
4-4-3- يافتههاي فرعي بر اساس دانشگاه محل تحصيل 67
4-4-4- يافتههاي فرعي بر اساس سن68
4-4-5- يافتههاي فرعي بر اساس سال تحصيلي70
عنوانصفحه
فصل پنجم: بحث و نتيجه‌گيري
مقدمه72
5-1- خلاصه موضوع و روشها72
5-2- بحث و نتيجهگيري73
5-3- محدوديتهاي تحقيق77
5-4- پيشنهادات کاربردي77
5-5- پيشنهادهايي جهت پژوهشهاي آينده78
5-6- جمعبندي79
پيوست 180
منابع و مآخذ82
فهرست شكل‌ها
عنوانصفحه
شكل 1-1: مدل سنجش نگرش اينترنتي4
شكل 4-1. توزيع فراواني آزمودنيها براساس جنسيت48
شكل 4-2. توزيع فراواني آزمودنيها براساس وضعيت تأهل49
شكل 4-3. توزيع فراواني آزمودنيها براساس دانشگاه50
شكل 4-4. توزيع فراواني آزمودنيها براساس سن51
شكل 4-5. توزيع فراواني آزمودنيها براساس سال تحصيلي52
فهرست جدول‌ها
عنوانصفحه
جدول 2-1- ميزان استفاده از اينترنت بر حسب مناطق جغرافيايي در سال 201021
جدول 2-2- ميزان شيوع اضطراب رايانه و اينترنت31
جدول 3-1- جامعه آماري پژوهش43
جدول 3-2- تناظر سؤالات پرسشنامه با هر يک از پرسشهاي پژوهش44
جدول 3-3- ضريب پايايي متغيرهاي موجود در پرسشنامه45
جدول 4-1- توزيع فراواني آزمودنيها براساس جنسيت48
جدول 4-2- توزيع فراواني آزمودنيها براساس وضعيت تأهل49
جدول 4-3- توزيع فراواني آزمودنيها براساس دانشگاه50
جدول 4-4- توزيع فراواني آزمودنيها براساس سن51
جدول 4-5- توزيع فراواني آزمودنيها براساس سال تحصيلي52
جدول 4-6- نتايج توصيفي پاسخ‌هاي آزمودنيها نسبت به اضطراب اينترنت 53
جدول 4-7- نتايج توصيفي پاسخ‌هاي آزمودنيها نسبت به مفيد بودن اينترنت 54
جدول 4-8- نتايج توصيفي پاسخ‌هاي آزمودنيها نسبت به لذت‌بخش بودن اينترنت 55
جدول 4-9- نتايج توصيفي پاسخ‌هاي آزمودنيها نسبت به احساس خودکارآمدي در استفاده از اينترنت 56
جدول 4-10- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاه‌هاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به اضطراب اينترنتي با ميانگين فرضي (3)57
جدول 4-11- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين موارد مربوط به ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به اضطراب اينترنتي با ميانگين فرضي (3)58
جدول 4-12- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاه‌هاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به مفيد بودن اينترنت با ميانگين فرضي (3)59
عنوانصفحه
جدول 4-13- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين موارد مربوط به ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به مفيد بودن اينترنت با ميانگين فرضي (3)60
جدول 4-14- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاه‌هاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به لذت‌بخش بودن اينترنت با ميانگين فرضي (3)61
جدول 4-15- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين موارد مربوط به ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به لذت‌بخش بودن اينترنت با ميانگين فرضي (3)61
جدول 4-16- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به احساس خودکارآمدي در استفاده از اينترنت با ميانگين فرضي (3)62
جدول 4-17- نتايج آزمون t تك متغيره، مقايسه ميانگين موارد مربوط به ميزان اثربخشي دوره کارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان بر نگرش دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني نسبت به احساس خودکارآمدي در استفاده از اينترنت با ميانگين فرضي (3)63
جدول 4-18- مقادير ميانگين و انحراف معيار نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس جنسيت64
جدول 4-19- نتايج آزمون لوين فرض همگني واريانسها64
جدول 4-20- نتايج آزمون F (مانوا) مقايسه ميانگين نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس جنسيت65
جدول 4-21- مقادير ميانگين و انحراف معيار نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره كارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس وضعيت تأهل65
جدول 4-22- نتايج آزمون لوين فرض همگني واريانسها66
جدول 4-23- نتايج آزمون F (مانوا) مقايسه ميانگين نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس وضعيت تأهل66
جدول 4-24- مقادير ميانگين و انحراف معيار نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس دانشگاه محل تحصيل67
عنوانصفحه
جدول 4-25- نتايج آزمون لوين فرض همگني واريانسها67
جدول 4-26- نتايج آزمون F (مانوا) مقايسه ميانگين نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس دانشگاه محل تحصيل68
جدول 4-27- مقادير ميانگين و انحراف معيار نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس سن68
جدول 4-28- نتايج آزمون لوين فرض همگني واريانسها69
جدول 4-29- نتايج آزمون F (مانوا) مقايسه ميانگين نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس سن69
جدول 4-30- مقادير ميانگين و انحراف معيار نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس سال تحصيلي70
جدول 4-31- نتايج آزمون لوين فرض همگني واريانسها70
جدول 4-32- نتايج آزمون F (مانوا) مقايسه ميانگين نظرات دانشجويان کتابداري و اطلاعرساني درخصوص ميزان اثربخشي دوره کارشناسي بر نگرش آنها نسبت به اينترنت براساس سال تحصيلي71

فصل اول
کليات پژوهش

مقدمه
ورود به هزاره سوم، موجب تشديد علاقه پژوهشگران اجتماعي در دهه‌هاي 1?8? و 1??? ميلادي به توليد علم در دو حوزه نظريه‌پردازي و پژوهش در خصوص اهميت، جايگاه، و چگونگي استفاده از فناوري اطلاعات به طور عام و اينترنت به طور خاص در جامعه شدهاست. بخشي از اين توليدات علمي اختصاص به سنجش و اندازه‌گيري نگرش افراد نسبت به اينترنت داشتهاست. رايانه و اينترنت و نفوذ گسترده آن در دنياي امروز باعث شده که هر آن کس به نحوي با اين تکنولوژي درگير شده و با آن سروکار داشته باشد. اين تقاضاي فزآينده براي بسياري از افراد، با اضطراب و استرس همراه است. در اين بخش ابتدا انگيزهي انجام پژوهش و مسأله تحقيق تشريح شده و سپس اهميت، ارزش، و کاربرد نتايج آن بيان و در ادامه اهداف و سؤالات اصلي و فرعي پژوهش مطرح ميشود. در در نهايت تعريف اجزاء مسألهي پژوهش توضيح و تبيين ميشود.
1-1- شرح و بيان مسأله پژوهشي
فناوري اطلاعات و ارتباطات1 در طول دهههاي گذشته، شيوههاي برقراري ارتباط و کسب و کار را از بنيان تغيير داده، تحولات چشمگيري در صنعت، کشاورزي، پزشکي، تجارت، مهندسي، و ديگر زمينهها پديد آورده و يکي از عوامل عمده در شکلدهي اقتصاد نوين جهاني بودهاست. نظامهاي آموزشي در سراسر جهان، فشار فزآيندهاي را جهت استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات، به منظور فراگيري دانش و مهارتهاي مورد نياز دانشآموزان و دانشجويان تجربه ميکنند (حقايق و همکاران، 138?). از طريق شبکههاي رايانهاي و نظام‌هاي مخابراتي و فناوري اطلاعات، افراد ميتوانند با يكديگر ارتباط برقرار كرده، به ذخاير عظيم اطلاعات دسترسي داشته باشند و اطلاعات را براي خود ذخيره نمايند؛ مانند هرگونه کار روزمره، استفاده از رايانه نيز جزيي از زندگي در قرن بيست و يکم را تشكيل ميدهد. رايانه و اينترنت امروزه مهمترين عامل تغيير در ارتباطات انساني، از زمان اختراع چاپ و احتمالاً از زمان ابداع نوشتار تاكنون بودهاست (فيدر2، 138?).
اينترنت از مفاهيم نوين اطلاعرساني و فناوري اطلاعات است، گرچه از قدمت و سوابق طولاني برخوردار نيست اما به سرعت توانسته تمامي ابزارهاي سنتي اطلاعرساني را متأثر نموده و توانمنديهاي جديدي را براي توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات به ارمغان آورد، به نحوي که امروزه نگراني جدي از توسعه و گسترش شبکههاي اينترنتي در عرصههاي زندگي فردي و اجتماعي در زمينههاي اقتصادي، تجاري، آموزشي، بازرگاني، مديريت و حتي امنيت ملي کشورها و ملتها به وجود آمدهاست. اينترنت در واقع يک شبکه گستردهي جهاني است که با اتصال رايانهها به همديگر، ضمن حفظ و امنيت اطلاعات موجود، در شبکهها قابليتهاي جديدي را به صورت همزمان در همهي شبکهها به صورت پيوسته فراهم ميآورد (عبادي، 1383).
از زماني که اينترنت، در اواسط دههي 1???، به صورت جدي و بين المللي راهاندازي شد و گسترش يافت، نگرش افراد نسبت به اينترنت از جمله موضوعات مورد علاقهي پژوهشگران و جمعيت عمومي تلقي شده و به همراه سازههايي مانند احساس خودکارآمدي در استفاده از اينترنت و اضطراب اينترنت، به وضوح بيش از ساير موضوعات مورد پژوهش قرار گرفتهاست. در قرن بيست و يکم، نگرش شهروندان به استفاده و يادگيري از طريق اينترنت، رشد اقتصادي و آموزشي يک جامعه را تعيين ميکند (تساي3، ???1). نگرش کاربران نقش مهمي در استفاده از اينترنت به منظور آموزش و يادگيري دارد. اينترنت، امکان ارتباط بين مراکز مهم دانشگاهي و تحقيقاتي، مؤسسات دولتي، مراکز تجاري و تمامي کاربران سراسر جهان را به دور از تفاوتهاي جنسيتي و مليتي فراهم ميسازد.
پژوهش در رفتار استفاده از اينترنت، در مرحله ابتدايي خود قرار دارد. با مروري بر ادبيات پژوهشي، متوجه ميشويم که پژوهشهاي انجام شده در مورد اينترنت، بيشتر بر کاربردهاي مختلف آن در تجارت، آموزش، انتخابات و مواردي از حوزههاي دانش متمرکز شده؛ و به سازههاي رواني و نقش و اهميت آنها در مدت و نوع استفاده از اينترنت، کمتر توجه شدهاست.
هر چند اينترنت افقها و فرصتهاي جديدي در بسياري از جنبههاي سازماني گشوده، اما براي دانشجويان اضطرابهايي را نيز به همراه داشتهاست. ريشههاي اصلي اين اضطرابها در اين واقعيت نهفتهاست كه فناوري اينترنت و كاركردهاي مختلف آن پديدهاي نسبتاً جديد ميباشد (لاودن و لاودن4، 138?، ص1??). اضطراب رايانهاي5 به منزله يک سازه روانشناختي، امروزه توجه زيادي را به خود جلب کردهاست و به عنوان ترس از رايانه هنگام کاربرد آن يا بررسي امکان کاربرد رايانه، تعريف ميشود. گروهي ديگر آن را شامل بيزاري، هراس، خصومت، و پرخاشگري به رايانه تعريف ميکنند. امروزه با توجه به نقش بسيار مهم اينترنت در زمينههاي مختلف از جمله امور پژوهشي، مسأله اضطراب اينترنتي از اهميت زيادي برخوردار است. اضطراب اينترنتي بنا به تعريف، ترس يا هراسي است كه افراد هنگام استفاده از اينترنت تجربه ميكنند (نارمنجي و نوکاريزي، 1388).
مفهوم خودكارآمدي درباره اهميت افرادي است كه مي‌توانند با موفقيت، با موقعيت‌هاي دشوار رويارويي كنند. بيشتر دانش افراد درباره فرآيند خودكارآمدي و ايجاد آن از تحقيق و نظريات باندورا6 (1???) ناشي مي‌شود. خودكارآمدي داراي تأثير مهمي برشناخت، انگيزش و خلق افراد است. خودكارآمدي به اين موضوع اشاره دارد كه عكس‌العمل‌هايي كه در مقابل پديده‌ها و وقايع نشان مي‌دهيم، ممكن است تأثير با اهميتي داشته باشد. افرادي كه احساسات قوي خودكارآمدي دارند، با انرژي و پافشاري با وقايع روزمره روبه‌رو مي‌شوند. آن‌ها آنقدر به آزمون راه‌هاي جديد ادامه مي‌دهند تا موفق شوند يا حداقل از مخاطرات، جان سالم به در برند.
نگرش حالت رواني پيچيدهاي است که شامل باورها، احساسات، ارزشها و گرايشها براي عمل کردن به روشهاي معين براي پذيرش چيزي يا ارزيابي کلي فرد از عملکرد رفتار خود است (احمدي دهقطبالديني، 1388).
مدل IAS 7 براي سنجش نگرش اينترنتي از چهار مؤلفه تشكيل شده، كه شامل خودكارآمدي در استفاده از اينترنت، لذت‌بخش بودن اينترنت، اضطراب اينترنتي، و مفيد بودن اينترنت ميباشد. اين مدل در نمودار 1-1 نشان داده ميشود:

شکل1-1: مدل سنجش نگرش اينترنتي
منبع: حقايق و همكاران،1387، ص ?8

در اين پژوهش به بررسي تأثير دوره كارشناسي بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان نسبت به اينترنت که شامل چهار خرده مقياس احساس خودکارآمدي، مفيد دانستن اينترنت، اضطراب اينترنت، و لذت‌بخش بودن اينترنت است مبادرت ميشود.
با توجه به موارد ذكر شده، تأثير دوره كارشناسي كتابداري در بين دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان اين رشته نسبت به اينترنت، به عنوان يک دسته بسيار مهم از کاربران اينترنت و مقايسه با ساير دانشجويان دانشگاههاي مزبور، مهم و لازم به نظر ميآيد. دليل انتخاب اين دو دانشگاه، حضور دانشجويان رشته كتابداري و اطلاعرساني به صورت حضوري و تمام وقت در سطح دو دانشگاه مزبور در شهر اصفهان است.

1-2- اهداف پژوهش
1-2-1- اهداف كلي
هدف کلي پژوهش تعيين اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به اينترنت است.
بر اين قرار اهداف جزيي عبارت است از:
1-2-2- اهداف جزيي
1. تعيين اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به اضطراب اينترنتي؛
2. تعيين اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به مفيد بودن اينترنت؛
3. تعيين اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به لذت‌بخش بودن اينترنت؛
4. تعيين اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به احساس خودكارآمدي در استفاده از اينترنت.
1-3- اهميت و ارزش پژوهش
اهميت، جايگاه و چگونگي استفاده از رايانه، اينترنت و فناوري اطلاعات، يكي از زمينه‌هاي پژوهشي و نظري در تحليل‌هاي اجتماعي تلقي شده و حوزه‌هاي جديد نظري و پژوهشي در علوم اجتماعي نوين را به خود اختصاص دادهاست. در سالهاي اخير، شيوع استفاده از اينترنت در سراسر جهان در حال افزايش است. تخمين زده ميشود که ميليونها نفر از اينترنت استفاده ميکنند و ميزان آن به صورتي روزآمد افزايش مييابد.
برخي‌ از صاحب‌نظران، دوره‌ حاضر را به عصر رايانه و اينترنت تشبيه‌ مي‌كنند. متناسب‌ با نفوذ رايانه در عرصه‌هاي‌ مختلف‌ حيات‌ اجتماعي‌، هر يك‌ از افراد جامعه از تجربه‌ عملي‌ كوتاهي‌ با رايانه و اينترنت برخوردار است. محاسبات‌، عمليات‌ بانكي‌، و سازوكارهاي‌ رايانه‌اي، معرف‌ تجربه عملي‌ مذكور تلقي‌ مي‌شود. بنابراين، افراد متناسب با‌ تجارب خود داراي‌ واكنش‌هاي‌ مثبت‌ و منفي ‌نسبت‌ به‌ رايانه و اينترنت هستند و‌ محققان، موضوعات‌ مذكور را در قالب‌ نگرش‌هاي افراد نسبت‌ به‌ رايانه و اينترنت مورد سنجش‌ قرار مي‌دهند. از آنجا که اينترنت، شيوههاي ارتباطي آينده انسان را دچار دگرگوني کرده، نحوه استفاده از آن مشکلات عمدهاي را در بهداشت رواني جامعه فراهم آورده، بهگونهاي که استفاده از آن باعث بروز اضطراب و تنش ميشود.
امروزه اينترنت نقش مهمي را در رفتار اطلاعيابي افراد، خصوصاً دانشجويان دارد. كاربراني كه اطلاعات را در اينترنت جستوجو ميكنند، ممكن است همانند كاربراني كه فقط به جستوجوي اطلاعات در كتابخانه ميپردازند، رفتار نكنند، چرا كه تفاوتي در فعاليتهاي فيزيكي اين دو گروه از كاربران وجود دارد. كاربراني كه اطلاعات را در كتابخانه جستوجو کرده، معمولاً از مكاني به مكاني ديگر حركت ميكنند و ميتوانند رسانه اطلاعاتي را لمس كنند و ببينند، اما اين مورد براي كاربران اينترنت وجود ندارد (خديوي، 1383).
از زماني که اينترنت، در اواسط دههي 1???، به صورت جدي و بينالمللي راهاندازي شد و گسترش يافت، نگرش افراد نسبت به اينترنت از جمله موضوعات مورد علاقهي پژوهشگران و جامعهي عمومي تلقي شدهاست. سرعت خيره کننده پيشرفت فناوري اطلاعات و ارتباطات، روشهاي زندگي بشر را به طور شگفتانگيزي تحت تأثير قرار دادهاست، به طوري که رواج گسترده استفاده از وب سايتها در مدارس و خانهها باعث شده که آموزش و يادگيري از طريق اينترنت به يک روش معمول فراگير تبديل شود. در همهي محيطها، به خصوص محيطهاي آموزشي، وجود کاربراني که اين فناوري را به کار گرفته، با اهميت تلقي ميشود. با توجه به اين که کتابداران و دانشجويان رشته کتابداري و اطلاع‌رساني به طور چشمگيري اينترنت و رايانه را مورد استفاده قرار داده، بررسي و تعيين نگرش نسبت به اينترنت و رابطهي آن با سازههايي مانند احساس خودکارآمدي، اضطراب اينترنت و تأثير آن در مدت زمان و کيفيت استفاده از اينترنت در بين اين قشر از کاربران ضروري به نظر ميرسد.
1-4- کاربرد نتايج پژوهش
با توجه به اين که استفاده از اينترنت به طور چشمگيري رو به افزايش است، نگرش افراد نسبت به اينترنت مورد توجه بسياري است. کاربرد نتايج پژوهش ميتواند به عنوان ابزاري کمکي در جهت آگاهي از ميزان سنجش نگرش نسبت به اينترنت در دانشجويان رشته کتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان، تصميمگيريهاي آينده و تشخيص نقاط قوت و ضعف، رفع موانع و تقويت آنها، انسجام رويه و جز اينها باشد.
موارد زير از کاربردهاي نتايج تحقيق ميباشد:
1. بهره جويي از منابع آن براي توسعه سواد اطلاعاتي دانشجويان در دانشگاههاي مورد مطالعه؛
2. سازگاري دانشجويان دانشگاههاي مورد مطالعه با مباحث فناوري اطلاعات؛
3. رفع موانع و مشکلات موجود در برقراري ارتباط با رايانه و کاهش اضطراب دانشجويان؛
4. تشخيص و آگاهي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان از مهارت و توانايي دانشجويان در ارتباط با رايانه و مسائل آن.
1-5- سؤالهاي پژوهش
1-5-1- ميزان اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به اضطراب اينترنتي تا چه حد است؟
1-5-2- ميزان اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به مفيد بودن اينترنت تا چه حد است؟
1-5-3- ميزان اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به لذت‌بخش بودن اينترنت تا چه حد است؟
1-5-4- ميزان اثربخشي دوره كارشناسي دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشكي اصفهان بر نگرش دانشجويان كتابداري و اطلاعرساني دانشگاههاي اصفهان و علوم پزشکي اصفهان نسبت به احساس خودكارآمدي در استفاده از اينترنت تا چه حد است؟
1-6- تعريف اجزاء مسأله
1-6-1- استفاده از اينترنت8
ايگباريا و همکاران9 استفاده را به معناي زمان و دفعاتي که شخص صرف استفاده از يک سيستم خاص مي‌کند، تعريف کردهاند (1995). در واقع ميزان و استفاده از اينترنت را ميتوان چنين تعريف کرد؛ دفعات استفاده روزانه از اينترنت و تنوع استفاده از اينترنت (تئو و همکاران10، 1999، ص117).
در اينجا منظور از استفاده، نوع کاربرد اينترنت از خدمات الکترونيکي همانند وب، پست الکترونيکي، چت، دانلود و گروههاي خبري ميباشد که از اين ابزار اطلاعاتي در جهت فعاليتهاي علمي، آموزشي، سرگرمي و اجتماعي بهره گرفته ميشود.
1-6-2- اضطراب11
اضطراب، احساسي است که با درجات مختلفي از ترس و نگراني شناخته ميشود. اضطراب غالباً به عنوان يک مکانيزم يا سازوکار خود ايمني در واکنش به موقعيتهاي تهديد کننده ظاهر ميشود. معمولاً، سطح بالاي برانگيختگي روانشناختي و فيزيولوژيکي که با اضطراب همراه است، زمينههاي ترس را فراهم ميکنند (مثنوي، 1385).
1-6-3- اضطراب رايانه12
اضطراب رايانه ابتدا توسط رائوب13 (1981) تعريف شد:
1. واکنشهاي احساسي پيچيدهاي است که در افراد بازخواني ميشود که رايانه را به عنوان يک تهديد شخصي تعريف ميکنند.
2. اضطراب رايانه عبارت است از وجود هيجانهاي منفي در هنگام کار با رايانه (درينينا14، 1995).
3. اضطراب رايانه که در زمان استفاده از رايانه بوجود ميآيد، در حقيقت تصور استفاده از رايانه در آينده است و يک ويژگي شخصي يا رفتاري (دروني) نميباشد (مثنوي، 1385).
4. اضطراب رايانهاي به منزله يک سازه روانشناختي، امروزه توجه زيادي را به خود جلب کردهاست و به عنوان ترس از رايانه هنگام کاربرد آن يا بررسي امکان کاربرد رايانه، تعريف ميشود. گروهي ديگر آن را شامل بيزاري، هراس، خصومت، و پرخاشگري به رايانه تعريف ميکنند (احمدي ده قطبالديني، 1388).
1-6-4- اينترنت15
اينترنت مجموعهاي از هزاران شبکه رايانهاي کوچک و بزرگ در سراسر جهان است که با استفاده از يک رشته پروتکلهاي ارتباطي که در قالب نرمافزارها تهيه شدهاست، موجب تسهيل فرآيند تبادل اطلاعات در سطح جهان ميگردد (شيري، 1378، ص 65).
1-6-5- خودکارآمدي16
اين واژه در حوزههاي ويژهاي نظير رايانه به سرعت مورد توجه قرار گرفتهاست. خودكارآمدي، تأثير مهمي بر شناخت، انگيزش و خلق افراد دارد. خودكارآمدي به انتظار و اعتماد افراد و به اين موضوع اشاره دارد كه عكس‌‌العملهايي كه در مقابل پديده‌ها و وقايع نشان مي‌دهيم، مي‌تواند تأثير با اهميتي داشته باشد.
1. خودکارآمدي رايانه به باورهاي کاربران نسبت به تواناييهاي خود براي انجام تکاليف خاص به کمک رايانه، اطلاق ميشود و نشان دهنده قضاوت فرد از خود براي استفاده از رايانه است (احمدي ده قطبالديني، 1388).
2. مفهوم خودكارآمدي درباره اهميت افرادي است كه مي‌توانند با موفقيت، با موقعيت‌هاي دشوار روياروي شوند. بيشتر دانش افراد درباره فرآيند و توسعه خودكارآمدي از پژوهش و نظريات باندورا17 ناشي مي‌شود که خودکارآمدي را به معناي اعتقاد و قضاوت فرد نسبت به توانمنديها و مهارتهاي خود جهت سازماندهي و انجام يک رشته فعاليتهايي که در موقعيت ويژه بدان نياز است، تعريف ميکند (باندورا، 1997، ص84).
3. خودكارآمدي، توان سازنده‌اي است که بدان وسيله، مهارت‌هاي شناختي، اجتماعي، عاطفي و رفتاري انسان براي دست‌يابي به اهداف مختلف، به گونه‌اي اثربخش ساماندهي مي‌شود.
4. کامپيو و هيگين18 (1995) معتقدند وقتي اين تعريف در محدوده رايانه و اينترنت بهکار برده ميشود به معناي”ً ادراک فرد نسبت به تواناييها و قابليتشان در استفاده از رايانه و اينترنت در انجام تکاليف” تعريف مي‌شود.
در اين تحقيق منظور از خودکارآمدي، اعتقاد فرد نسبت به توانايي و مهارت خود در استفاده از اينترنت ميباشد.
1-6-6- سودمندي يا مفيد بودن19
سودمندي يا مفيد دانستن بر اساس نظريههاي انتظار به اعتقاد و باورهاي فرد در فرآيند تصميمگيري مرتبط است (فيشبن و آذجن، 1975). سودمندي “ميزاني است که شخص اعتقاد دارد استفاده از سيستمي خاص، عملکرد کاري وي را افزايش ميدهد” (ديويس20، 1989، ص 111).

1-6-7- لذت بردن21
به ميزان لذت درک شدهاي که فرد در کار با رايانه و اينترنت، صرف نظر از ارزشي که يک فناوري به عنوان يک ابزار دارد، اشاره ميکند (ديويس و همکاران، 1992). در اين تحقيق منظور از لذت بردن يعني ميزان لذتي که فرد در استفاده از اينترنت براي انجام فعاليتهاي گوناگون از آن بهره ميبرد.
1-6-8- نگرش22
واژه نگرش در فارسي معادل گرايش، ايستار، طرز تلقي و تمايل ميباشد. طبق تئوري نگرش فيشبن23 و آذجن24، نگرش عامل تعيين کننده و پيشبيني کننده رفتار محسوب ميشود و زماني که در حيطه فناوري اطلاعات به کار برده ميشود، به صورت عقيده کاربر نسبت به عملکرد و شکل رفتار وي تعريف ميشود (فيشبن و آذجن، 1975). به عبارتي ديگر، نگرش نسبت به استفاده از رايانه به احساس مثبت و منفي که کاربر نسبت به رفتار و عملکرد خود دارد، اشاره ميکند (ديويس25 و همکاران، 1989، ص118). همچنين احمدي ده قطبالديني نگرش را حالت رواني پيچيدهاي تعريف ميکند که شامل باورها، احساسات، ارزشها و گرايشها براي عمل کردن به روشهاي معين براي پذيرش چيزي يا ارزيابي کلي فرد از عملکرد رفتار خود است. نگرش نسبت به کاربرد فناوري به ارزيابي کاربر از درجه مطلوبيت بهکارگيري فناوري اطلاق ميشود (احمدي ده قطبالديني، 1388، ص 90).
در اينجا منظور از نگرش، باور و عقايد کاربر نسبت به اينترنت که بر خرده مقياسهاي خودكارآمدي در استفاده از اينترنت، لذت‌بخش بودن اينترنت، اضطراب اينترنتي و مفيد بودن اينترنت اشاره ميشود.
1-7- جمع بندي
در فصل اول مروري اجمالي بر کليات پژوهش صورت پذيرفت و سعي بر آن شد تا شناخت اوليهاي نسبت به پژوهش بهدست آيد، به همين منظور در اين فصل کليات پژوهش حاضر شامل بيان مسأله پژوهش، اهداف، اهميت و ارزش پژوهش، و کاربرد آن بيان گرديد. در تداوم فصل، پرسشهاي پژوهش مطرح و تعريف اجزاي مسأله بيان شد. در فصل دوم به ادبيات پژوهش به صورت مشروح و تحقيقات انجام شده در داخل و خارج پرداخته ميشود.

فصل دوم
ادبيات پژوهش

مقدمه
در هزاره نوين شاهد تحولات شگرف فناوري و تأثيرات فرهنگي، اجتماعي، و حرفهاي ناشي از آن هستيم. انقلاب الکترونيک، انفجار اطلاعاتي و انقلاب رايانهاي تفاوتهاي کمي و کيفي بسياري را در جهان نسبت به گذشتهاي نه چندان دور فراهم آورده و جهان را به کليتي واحد نزديک کردهاست. امروزه در جوامع گوناگون، اينترنت در حال تبديل شدن به جزيي از زندگي روزمره مردم است (اميدوار و صارمي، 1381). رايانه و اينترنت و نفوذ گسترده آن در دنياي امروز باعث شده که آحاد انساني به نحوي با اين تکنولوژي درگير شده و با آن سروکار داشته باشند. اين تقاضاي فزاينده براي بسياري از افراد، با اضطراب و استرس همراه است. اضطراب رايانهاي و اينترنت، نوع خاصي از اضطراب است که معمولاً در يک موقعيت خاص رخ داده و افرادي که مبتلا به اين اضطراب هستند ممکن است ترسي از ناآشنايي، احساس ناکامي، خجالت و شرم، شکست و يأس و نااميدي را تجربه کنند. در اين فصل ابتدا در مورد اينترنت، تعريف و تاريخچه پيدايش آن، اينترنت و جامعه اطلاعاتي، کارکردها و کاربردهاي آن، آمارهاي جهاني استفاده از اينترنت، اضطراب به طور کلي و اضطراب اينترنتي به طور خاص، علايم و نشانه‌هاي خطر، بحث شده و در نهايت تحقيقات انجام شده در ايران و خارج مورد توجه قرار ميگيرد.
2-1- اينترنت چيست؟
فناوري رايانه و اينترنت به طور وسيعي در جامعه گسترش پيدا کرده و با تمامي جنبههاي زندگي از مدرسه تا محل کار، خدمات بانکي، خريد و فروش، پرداخت ماليات و حتي رأيگيري تلفيق شدهاست (شيلز و بهارمن26، 2000). مهمترين تغيير ايجاد شده بهوسيله فناوري توسط مارشال مک لوهان27 در يک جمله خلاصه شده و آن تبديل جهان به يک دهکده واحد است؛ بدين معنا که مردم نقاط مختلف در سراسر کره زمين به مثابه يک دهکده، امکان برقراري ارتباط با يکديگر و اطلاع از اخبار و رويدادهاي جهاني را دارند (شفيعي، 1386). امروزه اينترنت يک وسيله حياتي براي بسياري از مردم به شمار ميرود. با وجود اين و عليرغم امتيازها و قابليتهاي فراوان، اينترنت مشکلات جدي بسياري ايجاد کرده است که از آن جمله ميتوان به انبوهسازي و انفجار اطلاعات، ارايه تصاوير و مطالب نابهنجار و مشکلات محرمانگي اطلاعات اشاره کرد. با اين حال دسترسي به اينترنت در سراسر دنيا، پديدهاي رو به گسترش است و هر روز تعداد بيشتري از افراد در زمره استفاده کنندگان اينترنت قرار ميگيرند. در بين کاربران اينترنت، جوانان و دانشجويان بيشترين استفادهکنندگان هستند (معيدفر و همکاران، 1390). دانشجويان در مقايسه با ساير اقشار اجتماع به عنوان يکي از اصليترين کاربران اينترنت محسوب مي‌شوند، به طوريکه اينترنت به عنوان جزيي از زندگي روزانه آنان قرار گرفتهاست. دانشجويان به واسطه کارکردهاي متنوع فناوري با انگيزههاي متفاوتي، از اينترنت استفاده ميکنند (پيو28، 2003).
در قرن بيست و يکم، نگرش افراد نسبت به استفاده و يادگيري از طريق اينترنت، رشد اقتصادي و آموزشي يک جامعه را تعيين ميکند (تسايي29 و همکاران، 2000). نگرش کاربران نقش مهمي در استفاده و يادگيري از اينترنت به منظور آموزش و يادگيري ايفا ميکند (ميلي تودوا و واليشن30، 2000).
2-1-1- اينترنت و اهميت آن
اينترنت به عنوان پديدهاي اطلاعاتي و فناورانه پيوسته رو به گسترش است. اينترنت قويترين ابزاري است که تا کنون براي مبادلهي اطلاعات اختراع شدهاست. اين مجموعه به هم پيوستهي رايانهها که به واسطهي خطوط تلفني با هم مکالمه ميکنند، بهويژه از چند سال پيش بهطور شگفتآوري رشد کردهاست. اينترنت مواردي مانند نرمافزار، موسيقي، تصاوير چند رسانهاي، فيلم و متن را در شکل ابزارهاي الکترونيکي در اختيار ما ميگذارد. اينترنت امکان ارتباط پويا و باز را براي مکالمهي تعداد زيادي از مردم در يک زمان فراهم ميآورد. اين ابزار متشکل از صدها هزار شبکه خصوصي و عمومي، بزرگترين و پراستفاده ترين شبکه جهاني است که صدها هزار شبکه مختلف را در بيش از 200 کشور دنيا بههم متصل ساختهاست.
با ظهور اينترنت، انقلابي گسترده در ارايه خدمات اطلاعرساني رخ دادهاست، چنانچه تازهترين اطلاعات را ميتوان به وسيله اينترنت، تقريباً بدون هيچ هزينهاي براي ميليونها نفر در سراسر جهان ارسال نمود (الکساندر، 1383). اساساً، اينترنت را ميتوان منشأ يکي از مهمترين تحولات عصر حاضر در عرصه ارتباطات دانست. اينترنت با قابليت آسان و ارزان، تعداد زيادي از افراد را در مکانهاي مختلف و در سراسر جهان بههم متصل کرده، در عين حال يکي از مناسبترين، سريعترين، و سادهترين راهها جهت ارتباط دوسويه ميان سازمانها و کليه افراد و نهادهاي مختلف است (افشار و همکاران، 1378).
2-2- پيدايش اينترنت
ظهور اينترنت به دهه ???? برميگردد زماني که دولت ايالات متحده آمريکا براساس طرحي موسوم به “آژانس تحقيق پروژه‌هاي پيشرفته31” که در آن زمان براي کارکردهاي دفاعي بوجود آمده بود، را اجرا نمود. طرح اين بود که رايانههاي موجود در شهرهاي مختلف (در آن زمان چيزي بنام کامپيوتر شخصي وجود نداشت بلکه سازمانهاي بزرگ و دانشگاهها و مراکز دولتي معمولاً داراي سيستمهاي کامپيوتر بزرگ32 بودند) که هر کدام اطلاعات خاص خود را در آن ذخيره داشتند، بتوانند در صورت نياز با يکديگر اتصال برقرار نموده33 و اطلاعات را به يکديگر منتقل کرده 34و يا در صورت ايجاد بستر مناسب اطلاعات را در حالت اشتراک35 قرار دهند. در همان دوران سيستمهايي بوجود آمده بود که امکان ارتباط بين کامپيوترهاي يک سازمان را از طريق متخصصين همان سازمان فراهم مينمودند، بهطوريکه رايانههاي موجود در بخشها يا طبقات مختلف با يکديگر تبادل اطلاعات نموده و امکان ارسال نامه بين بخشهاي مختلف سازمان را فراهم ميکردند، اکنون به اين سيستم ارسال پست الکترونيک 36 ميگويند. اما براي اتصال و ارتباط اين شبکه‌هاي کوچک و پراکنده که هر کدام به روش و استانداردهاي محلي کار ميکردند استانداردهاي جديد و مشخصي که همان پروتکلها37 هستند، توسط کارشناسان وضع شد. سرانجام درسال ???? تعداد چهار کامپيوتر در دو ايالت مختلف با موفقيت ارتباط برقرار کردند و با اضافهشدن واژه نت38 به طرح اوليه، نام آرپانت39 براي آن منظور شد.
در دهه ???? با تعريف پروتکلهاي جديدتر از جمله “TCP” که تا به امروز رواج دارد و نيز مشارکت کامپيوترهاي ميزبان40 بيشتري به آرپانت و حتي گسترش آن به برخي نواحي فراتر از مرزهاي ايالات متحده، آرپانت شهرت بيشتري يافت، و ايده مذکور همراه با جزئيات بيشتر راجع به شبکه‌هاي کامپيوتري مطرح گشت تا اينکه طي سالهاي پاياني دهه ???? شبکه‌هاي مختلف تصميم گرفتند به صورت شبکه‌اي با يکديگر ارتباط بر قرار نمايند و آرپانت را بهعنوان هسته اصلي انتخاب کردند. بعدها در سال ???? نام اينترنت41 روي اين شبکه بزرگ گذاشته شد.
وب يا همان “www” که مخفف ” تار جهان گستر” 42 مي‌باشد توسط آزمايشگاه اروپايي فيزيک ذرات Cern بهخاطر نياز آنها به دسترسي مرتب و آسان به اطلاعات موجود روي اينترنت ابداع گشت. در اين روش اطلاعات به صورت مستنداتي صفحه‌اي43 بر روي شبکه اينترنت قرار گرفته و بهوسيله يک مرورگر وب44 قابل مشاهده هستند و هم اکنون کارکردهاي بسياري دارند. هر چند بعدها شبکه آرپانت در دوران تکامل خود به طور رسمي منحل گرديد، اما اين نقش به عنوان مجراي ارتباطي ميان محققان و دانشمندان در شبکه با استفاده از پروتکل نظارت بر انتقال/ پروتکل اينترنت45 همچنان باقي ماند (شيري، 1378).
2-2-1- تاريخچه پيدايش اينترنت در جهان
با اينکه شبکه تکنولوژيهاي جديد ارتباطي و اطلاعاتي در مجموع بنيانهاي مادي شبکه مفهوم جامعه اطلاعاتي را تشکيل ميدهند، بدون شک ظهور اينترنت و شبکه کاربرد عمومي آن از دهه 1990 را بايد نقطه عطفي در تغييرات تکنولوژيک منجر به جامعه جديد دانست، به نحوي که در دهه 1990 اينترنت، جهان را دستخوش انقلابي کرد که تا قبل از آن بيسابقه بود. نظري اجمالي به تاريخچه اينترنت نشان ميدهد که اولين بار ايده اينترنت را وزارت دفاع امريکا در سال 1969 به نام آرپانت46 ايجاد کرد (جونز47، 1380).
از سال 1987 به بعد بنياد ملي علوم کامپيوتر امريکا با اعطا کمکهاي مالي به دانشگاههاي اين کشور در زمينه برقراري ارتباط با شبکه نقش مهمي جهت فراگيري دسترسي به اينترنت ايفا کرد، امکاني که در گذشته فقط در اختيار محدودي از پژوهشگران و مسئولين حکومتي قرار داشت. در سال 1990 با انحلال آرپانت، شبکه جهاني اينترنت پا به عرصه وجود گذاشت، در اروپا نيز از سال 1989 شبکه اروپايي اينترنت48 براي تضمين شبکه اينترنت شروع به فعاليت کرد، در ابتداي هزاره جديد 25 درصد از مراکز اطلاعاتي اينترنت در اروپا مستقر هستند (محسني، 1380). اطلاعات و دادهها بيانگر اين موضوع است که “اندازه شبکه اينترنت از سال 1988 هر سال دو برابر شده است و اين ميزان رشد، بسيار بيشتر از ميزان رشد شبکه رسانهاي ديگر يا محصولات الکترونيکي مصرفي بوده است”، بهطوريکه طبق پيشبينيهاي انجام شده تعداد بهرهگيران اينترنت در سال 2000، يک ميليارد نفر بوده است. هم اکنون برآوردهاي آماري سايت آمار جهاني اينترنت نشان ميدهد که بيش از يک و نيم ميليارد نفر به اينترنت دسترسي دارند (اسلوين، 1380).
2-2-2- تاريخچه اينترنت در ايران
استفاده از اينترنت بهطور وسيعي در جوامع گسترش پيدا کرده و با تمامي جنبههاي زندگي از جمله مدرسه، محل کار، خدمات بانکي و تجاري تلفيق شدهاست. در ايران نيز دهه نود ميلادي



قیمت: تومان


پاسخ دهید