دانشگاه آزاد اسلامي
واحد نراق
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد
(M.A)
گرايش:
حقوق جزا وجرم شناسي
عنوان :
تحليل جرم شناختي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي
استادراهنما:
دکتر محمدحسين پورياني
نگارش:
اکرم مائليان نوش‌آبادي
زمستان 1393

واحد نراق
صورتجلسه دفاع
با تاييدات خداوند متعال جلسه دفاع از پايان نامه کارشناسي ارشد خانم/آقاي:………………………
به شماره دانشجويي: …………………………… در رشته : ……………………………………………..
تحت عنوان:تحليل جرم شناختي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي
با حضور استاد راهنما، استاد(استادان)مشاور و هيات داوران در دانشگاه آزاد اسلامي واحد نراق به تاريخ / / 13 تشکيل شد.در اين جلسه پايان نامه با موفقيت مورد دفاع قرار گرفت.
نامبرده نمره ……………… با امتياز……………….. دريافت نمود.
1- استاد راهنما: دکتر محمدحسين پورياني امضاء تاريخ
2- استاد داور:دکتر حسن خيري امضاء تاريخ
3- استاد داور: دکترقدرت اله خسروشاهي امضاء تاريخ
4- مديرگروه آموزشي: امضاء تاريخ
5- معاون پژوهش و فناوري: امضاء تاريخ
واحد نراق
تعهد نامه اصالت رساله يا پايان نامه
اينجانب ………………………………….دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته در رشته ……………………………که در تاريخ ………………………………….از پايان نامه / رساله خود تحت عنوان “………………………………………………………………………………………………………………………………………….”
با کسب نمره ……………………ودرجه …………………..دفاع نموده ام بدينوسيله متعهدمي شوم :
1) اين پايان نامه / رساله حاصل تحقيق وپژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده ودر مواردي که از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه ، کتاب ، مقاله و……) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط ورويه موجود ، نام منبع مورد استفاده وساير مشخصات آن را در فهرست مربوط ذکر ودرج کرده ام .
2) اين پايان نامه / رساله قبلا براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (هم سطح ، پايين تر يا بالاتر) درساير دانشگاه ها وموسسات آموزش عالي ارائه نشده است .
3) چنانچه بعد از فراغت تحصيل قصد استفاده وهرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب ، ثبت اختراع و ….ازاين پايان نامه داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم .
4) چنانچه در هر مقطعي زماني برخلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشي ازآن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط ومقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت .
نام ونام خانوادگي :
تاريخ وامضاء :
باتقدير و تشکر از
جناب آقاي دکتر محمدحسين پورياني
جناب آقاي دکتر حسن خيري
جناب آقاي دکتر قدرت اله خسروشاهي
تقديم به پيشگاه با کبرياي الهي
تقديم به ساحت مقدس آقا امام زمان (عج)وهمه پاکاني که ما را به سوي سعادت رهنمون مي کنند.
تقديم به روح بزرگوار پدرم
تقديم به همسرم
و
تقديم به دخترم نياز
فهرست مطالب
چکيده3
مقدمه3
فصل اول : کليات تحقيق3
1-1- شرح وبيان مسأله پژوهش3
1-2- اهميت و ضرورت موضوع3
1-3- پيشينه وتاريخچه موضوع تحقيق3
1-4- سؤال هاي تحقيق3
1-4-1-سوال اصلي3
1-4-2-سوال هاي فرعي3
1-5- فرضيه‌هاي تحقيق3
1-5-1- فرضيه اصلي3
1-5-2- فرضيه‌هاي فرعي3
1-6- اهداف تحقيق3
1-6-1-هدف اصلي3
1-6-2-اهداف فرعي3
1-7- روش تحقيق3
1-7-1-نوع پژوهش3
1-7-2- روش گردآوري اطلاعات3
1-7-3- ابزار گردآوري اطلاعات3
فصل دوم : ادبيات تحقيق3
2-1-1-خانواده و منشأ آن3
2-1-2-تعريف لغوي و اصطلاحي ازدواج3
2-1-3-تاريخچه ازدواج3
2-1-4-انواع و اقسام ازدواج3
2-1-5ازدواج دانشجويي؛ اهميت و تاريخچه3
2-1-5-1اهميت ازدواج دانشجويي3
2-1-5-2تاريخچه ازدواج دانشجويي3
2-1-6-مزيت ها و آسيب هاي ازدواج دانشجويي3
2-2-طلاق3
2-2-1- قوانين فطرت در مورد طلاق3
2-2-2-مفهوم طلاق در قوانين حقوقي3
2-2-3-طلاق از ديدگاه روابط انساني3
2-2-4-طلاق وقشربندي اجتماعي3
2-2-5-طلاق وسن زوجين3
2-2-6-تحصيل وطلاق3
2-3- جرم‌شناسي3
2-3-1-تعريف جرم‌شناسي3
2-3-2-اهداف جرم‌شناسي در حقوق ايران3
2-3-3-عوامل ايجاد جرم3
2-3-4-انواع جرائم3
2-4- عوامل جرم شناختي در وقوع طلاق در ازدواج هاي دانشجويي3
2-4-1-عوامل زيستي3
2-4-2- عوامل رواني واخلاقي3
2-4-3- عوامل اجتماعي3
2-4-4- عوامل اقتصادي3
2-4-5-پيامدهاي منفي طلاق براي کودکان3
2-4-6-تأثيرطلاق روي بچه ها3
2-4-7-فرايند طلاق و رشدکودک3
فصل سوم : تحليل جرم شناختي طلاق3
3-1-اثر جرم زايي طلاق3
3-2-کانون خانواده وانحرافات3
3-2-1-زمينه هاي انحراف وکجروي در خانواده3
3-4-طلاق يا جدائي والدين3
3-5-عوارض طلاق3
3-6-عوامل پيشگيري از بزهکاري کودکان3
3-6-1-حق کودکان در برخورداري از خانواده مطلوب3
3-6-2-حق کودکان بر زندگي کردن با پدر ومادر3
3-6-3-حق کودکان دربرخورداري از آموزش وپرورش3
3-7-کارکردپيشگيرانه نهاد خانواده ونقش آن درتقويت کرامت مندي کودکان3
فصل چهارم : تحليل ازدواج دانشجويي3
4-1-روش فرا تحليلي3
4-2- جامعه آماري3
4-3- حجم نمونه3
4-4- يافته‌هاي پژوهش3
4-5- جداول مربوط به تحقيقات انجام شده …………………………………………………………………………………………………… 95
فصل پنجم : نتيجه گيري وپيشنهادها3
5-1-نتيجه گيري3
5-2-پيشنهادها3
منابع ومآخذ3
چکيده
موضوع اين پژوهش ” تحليل جرم‌شناختي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي” مي‌باشد. اثرات ازدواج به عنوان مهم‌ترين و حساس‌ترين بخش زندگي هر فرد بر سرنوشت افراد همواره مورد توجه صاحب نظران و انديشمندان حقوقي بوده و مي‌باشد. چرا که ازدواج بنياد تشکيل خانواده را شکل داده و بقاي نسل انسان و فرايندهاي جامعه پذيري و فرهنگ پذيري و به ويژه تربيت انسان در اين نهاد بسيار مهم صورت مي‌گيرد. اساساً سنگ بناي شکل‌گيري يک شخصيت هنجارپذير را بايستي در درون محيط خانه جستجو نمود. همين محيط است که نقش شگرفي در سازگاري يا عدم سازگاري اقشار گوناگون علمي جامعه همچون دانش آموز، دانشجو و… با هنجارهاي اجتماعي خواهد داشت. يکي از انواع ازدواج‌ها، ازدواج دانشجويي است که در دهه‌هاي اخير به عنوان يک پديده ميمون و شايسته در نهاد نمايندگي رهبري در دانشگاه پايه‌ريزي گرديده و هر سال بر ابعاد و گسترش آن افزوده مي‌گردد. هرچند اين بنياد مقدس در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي کشور هر ساله تداوم يافته و دفاتر نهاد نمايندگي رهبري درجهت حمايت از اين امر تلاش‌هاي مؤثري داشته‌اند، ليکن مطالعه در ارتباط با کارکردهاي آن به صورت اندک صورت گرفته است و همين امر موجبات طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي را فراهم مي‌آورد؛ طلاق در ازدواج دانشجويي رويدادي است که در مواردي علت و در مواردي ديگر معلول رفتارهاي نابهنجار و بزهکارانه برخي دانشجويان است؛ نتايج نشان داد که عامل اقتصادي و اجتماعي به عنوان مهم‌ترين عامل نقش اصلي در بروز طلاق را داراست. لذا از جمله فرضيات تحقيق مبني بر وجود ارتباط معنادار بين علل اقتصادي اجتماعي در ايجاد طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي تأييد مي‌شود. همچنين علل اخلاقي-رواني، عامل مهم بعدي مي‌باشد که رابطه‌اي قوي و مثبت با بروز طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي دارد. ساير متغيرهاي مستقل تحقيق نيز ارتباط معناداري با پديده طلاق دارند. بدين معنا که با بالا رفتن اين متغيرها، ميزان طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي افزايش مي‌يابد. بنابر اين تمامي فرضيات موجود در پاسخگويي به سوالات تحقيق تأييد مي‌شوند.
واژگان کليدي: ازدواج دانشجويي، جرم شناختي، طلاق، اعتياد، بيکاري
مقدمه
خانواده به لحاظ قدمت، ابتدايي‌ترين و از نظرگستردگي، جهان شمول‌ترين سازمان و يا نهاد اجتماعي است. اين امرخود نشان مي‌دهد که خانواده يکي از اساسي‌ترين و طبيعي‌ترين نيازهاي انسان محسوب شده و واجد ارزش بقاي بسيار مهمي براي فرد و نوع انسان مي‌باشد. علاوه بر اين، خانواده نقش موثر و تعيين کننده‌اي در فرايندهاي رواني اجتماعي و به ويژه در بهداشت رواني فرد و جامعه ايفا مي‌کند. در ادبيات روانشناختي، خانواده به عنوان منبع مهمي براي تأمين حمايت روانشناختي و عملي از فرد در مقابله با تنش شناخته مي شود.
ازدواج، پيوند دو شخصيت، دو فرهنگ، دو نگرش و دو روح است با اين هدف که اين دو بتواند همديگر را کامل‌تر نمايند. در اين ميان ازدواج دانشجويي و پيوند عاطفي دانشجويان در زمان تحصيل با يکديگر در دانشگاه، داراي ويژگي‌هاي خاصي است؛ زيرا در اين دوران، افراد با مشکلات زيادي روبرو بوده و از آن جمله مي‌توان به غلبه احساسات بر عقل افراد، وضعيت نامناسب اقتصادي، بيکاري و همزمان اشتغال به تحصيل و … اشاره نمود.
گذشته از اين، جامعه ايراني در دهه‌هاي اخير شاهد تغييرات گسترده و سريعي در ابعاد گوناگون زندگي اجتماعي خود بوده است. يکي از موارد مهم اين تغييرات، تغيير عادت‌ها و رفتارهاي اجتماعي در مسئله ازدواج و خانواده مي‌باشد. از جمله مهم‌ترين اين تغييرات، مي‌توان به کاهش نرخ ازدواج، افزايش سن ازدواج، افزايش پرشتاب آمار جدائي و طلاق يعني عواملي که سست شدن ارکان اساس اين نهاد مهم اجتماعي را در پي خواهد داشت اشاره کرد. از اقداماتي که در پاسخ به معضل افزايش سن ازدواج و کاهش تمايل به ازدواج، به خصوص در دانشجويان دانشگاه‌ها انجام شده است برگزاري جشن‌هاي ازدواج دانشجويي است. يکي از اهداف برگزارکنندگان و طراحان اين جشن‌ها ترغيب دانشجويان به ازدواج از طريق ايجاد مقدمات و تسهيل فرايند ازدواج، کاهش و زدودن پيرايه‌هاي ايجاد شده در انجام ازدواج و ترغيب به سادگي در برگزاري مراسم ازدواج بوده است. (نيازي،10:1390)
طلاق به عنوان يکي از مهم‌ترين پديده‌هاي حيات انساني، داراي اضلاعي به تعداد تمامي جوانب واضلاع جامعه انساني است، نخست يک پديده رواني است زيرا برتعادل رواني نه تنها دو انسان بلکه فرزندان، بستگان، دوستان و نزديکان آنان اثر مي‌نهد و در درجه دوم، پديده‌اي است اقتصادي؛ چرا که به گسست خانواده به عنوان يک واحد اقتصادي مي‌انجامد. ارتباط اين دو آسيب بدين گونه است که امحاء تعادل رواني انسانها، اثرات مخربي در حيات اقتصادي آنان فراهم مي‌سازد. از آنجا که طلاق پديده‌اي است مؤثر بر تمامي جوانب جمعيت در يک جامعه، فلذا از سويي بر کميت جمعيت اثر مي‌نهد، چون تنها واحد مشروع و اساسي توليد‌ مثل يعني خانواده را از هم مي‌پاشد و از سوي ديگر برکيفيت جمعيت اثر منفي برجاي مي گذارد و موجب مي‌شود فرزنداني محروم از نعمت خانواده تحويل جامعه گردند که به احتمال زياد فاقد شرايط لازم در راه احراز مقام شهروندي يک جامعه‌اند (ساروخاني،1:72)و از همه مهم‌تر اينکه طلاق به عنوان يک آسيب اجتماعي مي‌تواند پيامدهاي مخربي بر افراد جامعه به ويژه دانشجويان داشته باشد.
بنابراين با ذکر اين مطالب مقدماتي مي‌توان گفت، شناخت عوامل و اثرات طلاق در ازدواج دانشجويي از لحاظ جرم شناختي اين امکان را پيش روي ما مي‌گذارد که در راستاي بهسازي و ارتقاء کيفيت ازدواج دانشجويي بتوان، رهنمودهاي مناسب و مؤثري در جهت جلوگيري از ارتکاب جرايم مربوط به طلاق ارائه شود.(نجفي توانا،148:1390)
در اين پژوهش در ابتداي فصل اول کليات پژوهش، بيان مسئله اهميت و ضرورت پژوهش، سوالات اصلي و فرعي و فرضيه‌ها و اهداف تحقيق، روش شناسي مورد بحث و بررسي قرار گرفته و در فصل دوم در ادبيات تحقيق خانواده و ازدواج و مفهوم لغوي آن، اهميت ازدواج در اسلام و قوانين حقوقي مربوطه، تاريخچه ازدواج دانشجويي و اهميت و مزيت آن، طلاق و مفهوم طلاق در قوانين حقوقي، تحصيل و طلاق، جرم شناسي و به عوامل جرم شناسي در وقوع طلاق در ازدواج هاي دانشجويي که شامل عوامل اجتماعي واقتصادي و فرهنگي و زيستي مي‌باشد اشاره شده است، بحث بعدي آن پيامدهاي منفي طلاق براي کودکان و فرايند طلاق مي‌باشد. در فصل سوم که تحليل جرم شناختي طلاق مي باشد به اثر جرم زائي طلاق، طلاق و جدايي والدين، عوارض طلاق و عوامل پيشگيري از بزهکاري کودکان اشاره شده است. در فصل چهارم در تحليل ازدواجهاي دانشجويي موضوع مورد بحث آن آمار ازدواج طلاق در ايران و نسبت طلاق به ازدواج مي باشد که روش فراتحليل از تحقيقات انجام شده صورت گرفته و در پايان نتيجه گيري و پيشنهادهايي در اين زمينه تحقيق آمده است.
فصل اول
کليات تحقيق
1-1- شرح وبيان مسأله پژوهش
خانواده اولين، مهم‌ترين و پر برکت‌ترين نهاد اجتماعي در تاريخ فرهنگ و تمدن انساني است. خانواده به عنوان قديمي‌ترين هسته طبيعي است که از بدو پيدايش بشر وجود داشته است. در اين ميان، زندگي زناشويي زيباترين الگوي زندگي است که در آن دو انسان با يکديگر، مسيرطولاني را به نام مسير زندگي زناشويي طي مي‌کنند. از اين جهت، ازدواج نوعي مسئوليت خاص و ظريفي است که در زندگي و سرنوشت نسل آدمي اثر بسيار تعيين‌کننده دارد. بدون ترديد، ازدواج بزرگ‌ترين و مهم‌ترين حادثه زندگي هر انسان است که موفقيت و شکست در آن براي هر يک از زوجين سرنوشت‌ساز خواهد بود. بر اين مبنا، انتخاب همسر، کار مهم و سرنوشت سازي است که نياز به اطلاعات کافي داشته و نمي‌توان و نبايد آن را سهل و آسان پنداشت و نسبت به آن غفلت ورزيد. در نظام الهي و فرهنگ قرآني، هدف اصلي ازدواج، رسيدن به آرامش روان و آسايش خاطر، پيمودن طريق رشد، آنگاه که انسان قابليت زيستي، فکري، رواني و اجتماعي لازم براي ايفاي نقش همسري را مي‌يابد، هر گونه احساس و رفتار ازدواج گريزي بي‌دليل و به تعويق انداختن غير منطقي اين مهم، آرامش فکري و بهداشت رواني فرد را آسيب‌پذير ساخته و به تدريج احساس ناامني و نگراني و اضطراب فراگير بر فرد مستولي مي‌گردد.
ويژگي تناسب، يکي از مهم‌ترين شرايط و عوامل موفقيت در ازدواج دانشجويي محسوب مي‌گردد. دراصل تناسب، افراد بايد در اعتقادات، رشدعاطفي و فکري، اجتماعي و اقتصادي، تحصيلات و اطلاعات و مانند آنها تناسب داشته باشند. افرادي که با توجه به اصل تناسب ازدواج مي‌کنند، مسلماً در اصول تفاهم و توافق گذشت و فداکاري و مانند آنها در زندگي موفق‌تر خواهند بود. تشابه تحصيلي و طبقاتي نيز از ويژگي‌هاي استحکام ازدواج و خانواده به شمار مي‌آيند. چرا که فرد در هر محيطي رشد کرده باشد به احتمال زياد خصوصيات همان طبقه يا محيط را به خود مي‌گيرد و بر اساس آن عادت يا روش‌هاي آموخته شده رفتار مي‌کند. هم‌چنين، ازمشکلاتي که نشأت گرفته از تفاوت سطح تحصيلي و طبقاتي زياد بين زن و شوهر پيش مي‌آيد، عدم درک صحيح زوجين از يکديگر مي‌باشد. چرا که ديدگاه يک فرد تحصيل کرده ممکن است نسبت به شرايط اطراف خود با توجه به آگاهي بيشتري که دارد کاملاً متفاوت باشد.
باتوجه به اهميت نقش ازدواج و خانواده و نيز اهميت تناسب زوجين، شکل گيري ازدواج در دوران دانشجويي به ويژه ازدواج دانشجويي از اهميت خاصي برخوردار بوده و بررسي پديده ازدواج دانشجويي با توجه به تناسب سني، تحصيلي و فکري که در طي دوران، جامعه‌پذيري جديد در دانشگاه کسب مي‌کنند حائز اهميت خاصي است. در دهه اخير، پديده ازدواج دانشجويي به عنوان يک واقعيت اجتماعي در دانشگاههاي کشور شکل گرفته است. در اين ميان، دفاتر نهادنمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها، متولي برگزاري مراسم ويژه‌اي جهت حمايت از ازدواج دانشجويي و ترويج آن داشته‌اند. دفاتر مشاوره دانشجويي در اين ميان نقش اساسي داشته و رسانه‌هاي گروهي به ويژه تلويزيون هر ساله برنامه‌هايي را در اين خصوص پخش مي‌نمايد. در اين ارتباط لازم است به طورمشخص پديده ازدواج دانشجويي مورد شناسائي و تبيين قرارگرفته و نقش آن در زندگي دانشجويي شناسائي و پيامدهاي مثبت و مشکلات احتمالي آن مورد کنکاش قرارگيرد.
از عوامل مؤثردر بروز طلاق در سه حوزه زيستي، رواني -خانوادگي و اجتماعي قابل تبيين است. از پيامدهاي طلاق بر زنان مي‌توان به کيفيت زندگي پايين، فشارمسائل مالي، نگرش اخلاقي منفي نسبت به زنان از سوي جامعه انزواي اجتماعي و کوچک‌تر شدن شبکه روابط اجتماعي آنها و آسيب ديدن روابط اجتماعي آنان به دليل احساس عدم امنيت اجتماعي و گرايش به سمت مصرف مواد مخدر، افسردگي بيشتر زنان در مقايسه با مردان و بچه‌هاي طلاق، دزدي و فسادهاي اجتماعي، شيوه اختلال‌هاي جنسي و روحي و رضايت کمتر از زندگي اشاره کرد، برنامه‌هاي اجتماعي و اقتصادي کشور بايد به گونه‌اي باشد که بخشي از زمان و توان فرد در راستاي توجه و نفع خانواده قرار دهد و با افزايش حضور کمي و کيفي فرد در خانواده به طور غيرمستقيم به تقويت نهاد خانواده ياري رساند.
1-2- اهميت و ضرورت موضوع
طلاق از مهمترين پديده‌هاي حيات انسان تلقي مي‌شود. اين پديده داراي اضلاعي به تعداد تمام جوانب و ابعاد جامعه انساني است که خود زاييده عواملي است. اين پديده مي‌تواند از جهات گوناگوني مورد بررسي و مداقه قرر گيرد. يکي از اين جهات، بعد جرم شناختي طلاق است. با کشف و مباني جرم شناختي، زمينه شناخت علمي و گسترده آن فراهم مي‌شود و به ارتقاي فرهنگ جامعه در زمينه مسايل زناشويي و جلوگيري از پيامدها و آثار زيان بار طلاق ياري مي‌رساند.
اهميت انجام اين تحقيق از آنجاست که با بررسي قوانين و مقررات موجود در زمينه طلاق و عوامل جرم شناختي آن اولاً اهميت امر مقدس ازدواج مشخص مي‌شود و سپس حقوق و تکاليف زوجين را يادآور مي شود. ثانياً به بيان ضمانت اجرايي که در قوانين براي نقض اين حقوق و تعهدات در نظرگرفته شده، مي‌پردازد. ثالثاً براي حل مشکلات ناشي از طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي، شايد بتواند در گشودن گره‌اي هرچند کوچک کارساز باشد و بدين وسيله امکان برنامه‌ريزي شايسته را فراهم نمايد.
1-3- پيشينه وتاريخچه موضوع تحقيق
اين پژوهش، يک تحقيق جديد مي‌باشد که تا اکنون با اين عنوان مورد پژوهش قرار نگرفته ولي در خصوص ازدواج دانشجويي با رويکرد ديگري مثل تأثير بر ناهنجاري‌هاي دانشجويي وتوصيف آن در نوشته‌هاي اساتيد و دانشجويان ديده مي‌شود. نمونه‌هاي از اين تحقيقات که غالباً به صورت موردي مي‌باشد به شرح ذيل بيان مي‌گردد:
1-سيد علي سيادت و رضا همايي در تحقيق خود با عنوان “بررسي ميزان رضايت زناشويي در ازدواج‌هاي دانشجويي دانشگاه آزاد اسلامي شهرکرد و دولتي اصفهان ” با روش توصيفي و جامعه آماري انجام شده است، نخست به انواع ازدواج، اهداف و ويژگي هاي يک ازدواج موفق اشاره شده و سپس اين نتيجه مهم را به دنبال داشته که وجود رضايت در کليه مولفه‌هاي زندگي زناشويي، مي‌تواند ناشي از مدت زماني باشد که دانشجويان در طي سال‌هاي تحصيل در کنار هم بوده‌اند و توانسته‌اند به شناخت نسبي از همديگر برسند. بايد گفت برآورد ما از اين تحقيق اين است که ارتباط معناداري بين ميزان رضايت زناشويي‌ در ازدواج‌هاي دانشجويي دانشگاه آزاد اسلامي شهرکرد و دولتي اصفهان وجود دارد.
2-خسرو جهان سير نيز در تحقيق خود با عنوان “عوامل تعيين‌ کننده ازدواج دانشجويي و تأثير آن بر کاهش ناهنجاري‌هاي اخلاقي” که به روش پيمايشي و جامعه آماري انجام شده، ابتدا به اهميت ازدواج دختر و پسر در محيط دانشگاه اشاره کرده و برگزاري جشن‌هاي ازدواج دانشجويي را بالا رفتن ميزان ازدواج موفقيت‌آميز دانسته و به اين نتيجه رسيده که بين عوامل فردي، اجتماعي، اقتصادي و آموزشي و ازدواج دانشجويي موفق رابطه معناداري وجود دارد؛ اما در بررسي بين ازدواج موفق دانشجويي و کاهش ناهنجاري‌هاي رفتاري ارتباط معناداري وجود ندارد.
3- محسن نيازي در تحقيق خود با عنوان “ازدواج دانشجويي،فرصت‌ها و چالش‌ها، مطالعه ميزان رضايت از ازدواج دانشجويي و نقش آن در بهداشت رواني و اجتماعي دانشجويان دانشگاه کاشان” که به روش پيمايشي و تهيه پرسشنامه صورت گرفته پس از بررسي اهميت ازدواج جوانان با تأکيد بر ازدواج دانشجويي، به اين نتايج رسيده که ميان ميانگين رضايت در ازدواج دانشجويي و رعايت مسايلي همچون بهداشت رواني و اجتماعي، رابطه معناداري وجود دارد.
4-سيف اله بهاري در تحقيق خود با عنوان “بررسي ميزان رضايت زناشويي ازدواج هاي دانشجويي و عوامل موثر برآن” در آغاز اين تحقيق به نقش جنسيت، رشته تحصيلي، هم زباني، هم پايه بودن، سطح درآمد، فاصله سني زوجين دانشجو در ميزان رضايت زناشويي و… پرداخته شده و سپس از طريق تهيه دو پرسشنامه به اين نتيجه رسيده که بين ميانگين رضايت زناشويي و متغيرهايي چون جنسيت، هم زباني و سطح درآمد تفاوت معناداري وجود ندارد ولي بين ميانگين رضايت زناشويي و متغيرهايي چون هم رشته بودن، هم پايه بودن و فاصله سني تفاوت معناداري وجود دارد.
1-4- سؤال هاي تحقيق
1-4-1-سوال اصلي
مهم‌ترين عوامل طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي کدامند؟
1-4-2-سوال هاي فرعي
1-عوامل اقتصادي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي کدامند؟
2-عوامل اجتماعي طلاق در ازدواج هاي دانشجويي کدامند؟
3-عوامل فرهنگي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي کدامند؟
4-عوامل زيستي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي کدامند؟
5-پيامدهاي منفي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي کدامند؟
1-5- فرضيه‌هاي تحقيق
اين تحقيق با توجه به دوگونه بودن سوال‌ها(اصلي و فرعي)داراي دو گونه فرضيه يعني فرضيه اصلي و فرضيه‌هاي فرعي مي‌باشد.
1-5-1- فرضيه اصلي
به ‌نظر مي‌رسد از ‌عوامل‌ طلاق ‌در ازدواج‌هاي ‌دانشجويي، عوامل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، زيستي ‌باشند.
و همچنين در پاسخ به سوال‌هاي فرعي فرضيه‌هاي زير مطرح مي‌شود:
1-5-2- فرضيه‌هاي فرعي
1-به نظر مي‌رسد فقر، بيکاري، ثروتمند بودن، تجمل پرستي و… بر طلاق در ازدواج دانشجويي تأثير مخرب فراواني داشته باشند.
2-به نظر مي‌رسد از جمله عوامل موثر بر طلاق در ازدواج دانشجويي، مشکلات مربوط به مسکن، ناهماهنگي طبقات، اعتياد و… باشد.
3-به نظر مي‌رسد تزلزل پايه‌هاي ايمان، عدم تفاهم اخلاقي، تحقير يکديگر، شبکه‌هاي ماهواره‌اي نيز ممکن است از جمله عوامل طلاق در ازدواجهاي دانشجويي محسوب شود.
4-به نظر مي‌رسد عدم تناسب سني، بيماري‌هاي مسري، افسردگي، بر طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي تأثير داشته باشد.
5-به نظر مي‌رسد پيامدهاي منفي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي مواردي همچون: بچه‌هاي طلاق، کودکان خياباني، سرقت و… باشد .
1-6- اهداف تحقيق
1-6-1-هدف اصلي
-شناخت و کشف عوامل طلاق در ازدواج هاي دانشجويي.
1-6-2-اهداف فرعي
– شناخت و آگاهي نسبت به عوامل اقتصادي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي.
-شناخت عوامل اجتماعي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي.
– شناخت عوامل رواني-اخلاقي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي.
– شناخت عوامل زيستي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي.
– بررسي پيامدهاي منفي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي.
1-7- روش تحقيق
1-7-1-نوع پژوهش
دراين پژوهش با توجه به هدف اصلي که تحليل جرم‌شناختي طلاق در ازدواج‌هاي دانشجويي است، تحقيق به روش توصيفي -تحليلي و فرا تحليلي( تحليل ثانويه) انجام مي‌شود؛ بدين معنا که ابتدا با استفاده از منابع کتابخانه‌اي به فيش‌برداري مطالب پرداخته شده و سپس با مطالعه دقيق تحقيقات انجام شده در اين راستا، به فراتحليل جامع آن تحقيقات و سنجش ميزان نتايج بدست آمده از آن‌ها مي‌پردازيم.
1-7-2- روش گردآوري اطلاعات
روش جمع‌آوري اطلاعات در اين تحقيق استفاده از منابع کتابخانه‌اي و فيش برداري مي‌باشد.
1-7-3- ابزار گردآوري اطلاعات
با عنايت به اينکه ابزار تحقيق بستگي به اهداف و روش انتخابي در تحقيق دارد، لذا در اين تحقيق از روش فراتحليلي استفاده گرديده است، و تحليل دوباره و نقد و بررسي صحت و سقم تحقيقات انجام شده قبلي، در رأس اولويت‌هاي کاري ما قرار دارد.
فصل دوم
ادبيات تحقيق
2-1-خانواده و ازدواج
2-1-1-خانواده و منشأ آن
مفهوم شناسي خانواده
خانواده در لغت به معناي خاندان، دودمان( دهخدا ،1377: 203)، اهل خانه، زن و فرزند (معين،1379 :199) مي‌باشد. در معناي اصطلاحي، برخي خانواده را يك سازمان اجتماعي دانسته، بعضي روابط خويشاوندي و همخوني را اساس تشكيل خانواده تلقّي كرده‏اند، عده‏اي ديگر عامل اقتصادي، و گروهي نيز عوامل رواني و جنسي را سبب پيدايش آن قلمداد كرده‏اند.( كاتوزيان،3:1379) به هر صورت، همان‏گونه كه از منابع مذکور برمي‏آيد، منظور از “خانواده” در اين گفتار، مجموعه‏اي از افرادي است كه يك‌جا در كنار هم زندگي مي‏كنند و معيار همزيستي و همبستگي آن‏ها دو چيز است: قرابت يا زوجيت.
منشاء خانواده
به نوشته برخي از جامعه‏شناسان، خانواده به طور كلي، چهار مرحله تاريخي را پشت سر گذاشته است:
1. نگرش فلسفي و اخلاقي به خانواده: نظريه‏پردازان اين مرحله مانند افلاطون در غرب و فارابي و غزّالي در شرق نگاه فلسفي و اخلاقي به خانواده مي‏كردند و بر اين اساس، مسائل آن را بررسي مي‏نمودند.
2. نگرش كل‏گرايانه به خانواده؛ در اين دوره، خانواده به عنوان يك نهاد اجتماعي ـ تاريخي مطرح گرديد و مسائل مربوط به آن مانند ساير پديده‏ها به صورت جامع و همه ‏جانبه مورد پژوهش قرار مي‏گرفت.
3. نگرش تجربي به خانواده: اين طرز تفكر در واقع، واكنشي در برابر كل‏گرايي بود و به مسائل جزئي خانواده توجه داشت. از دانشمندان اين دوره لوي استروس فرانسوي و ارنيت برجس امريكايي بودند.
4. نگرش ميانه‏رو به خانواده: اين ديدگاه تركيبي از دو نظريه كل‏گرايانه و تجربي بود كه با مطالعات پارسونز و مرتن آغاز شد. (تقوي ،4:1376)
اصولاً خانواده اوليه اغلب با هم‌ ترکيب مي‌شدند و بصورت ‌کلان در مي‌آمدند، بنابراين ‌کلان اولين شکل خانواده بوده ‌که ‌بطور اجتماعي‌ تشکيل ‌يافت ‌با وجوديکه ‌هم ‌جنبه سياسي داشت و هم جنبه خانوادگي بر هم خوني مبتني نبود درست بر عکس‌ خانواده ‌امروزي که ‌بر هم خوني مبتني است. بر اثر تحولات اجتماعي و اقتصادي شکل خانواده نيز که يکي از پديده‌هاي اجتماعي ‌بود تغيير پذيرفت و هنوز هم در نقاط مختلف دنيا در حال تغيير و تحول است؛ بنابراين خانواده را مي‌توان سازمان اجتماعي محدود و نهاد سازنده‌اي دانست که از طريق ازدواج که يک قرارداد اجتماعي است ‌تشکيل‌ مي‌شود. هدف ‌از تشکيل‌ خانواده، توليد مثل و هدف از توليد مثل، دوام و بقاي جامعه است. بي‌شک، خانواده در هر جامعه‌اي ‌تحت ‌تأثير فرهنگ آن ‌جامعه ‌است ‌و شکل ‌آن ‌براي ‌مردم ‌آن ‌جامعه ‌قابل ‌قبول ‌و محترم ‌است. (فرجاد،12:1372)
2-1-2-تعريف لغوي و اصطلاحي ازدواج
ازدواج، مصدر باب افتعال، و حروف اصلي آن، “ز ـ و ـ ج” است. از نظر لغت “زوج” به‌ معناي جفت (ابن منظور،291:1314 ؛ جوهري ،320:1270) عبارت از دو چيز همراه و قرين است؛ در معناي اصطلاحي ازدواج بايد گفت ازدواج، در عرف و شرع، پيمان زناشويي است و بر اساس آن، براي مرد و زن نسبت به يکديگر، تعهداتي اخلاقي و حقوقي پديد مي‌آيد که سرپيچي از آن‌ها، عقوبت و کيفرحقوقي را در پي خواهد داشت.(قائمي،19:1381 ؛مصطفوي،234:1374)
ازدواج فرايندي است از كنش متقابل بين دو فرد، يك مرد و يك زن، كه برخي شرايط قانوني را تحقق بخشيده‌اند و مراسمي براي برگزاري زناشويي خود بر پا داشته‌اند و به طور كلي، عمل آنان مورد پذيرش قانون قرار گرفته و به آن ازدواج اطلاق شده است. ( ساروخانى، 23:1370) در بينش اسلامي، مقصود از “ازدواج”، پيوند زناشويي رسمي ميان دو جنس مخالف است كه معمولا بالغ بوده و طبق شرايط‌ شرعي ‌و قانوني ‌لازم انجام گرفته‌است. همچنين در معناي اصطلاحي ازدواج آمده: “ازدواج به عنوان يک سنت فطري و الهي، قراردادي است که به موجب آن، زن و مرد در زندگي با يکديگر شريک و متحد شده، خانواده‌اي را تشکيل مي‌دهند”(صفائي وامامي، 1376: 65) به عبارت روشن‌تر، ازدواج عبارت است از تشکيل و ادامه زندگي دائمي زناشويي، بين زن و مرد که از طريق پيوند قانوني و مشروع برقرار مي‌گردد.(مهدوي،47:1377) و از پيچيده‌ترين ارتباطات بشري است که در جريان آن آدمي بر مبناي يک سلسله شباهت‌هاي ادراک شده، طولاني‌ترين پيوند عاطفي خود را آغاز مي‌کند.(جوکار، 132:1382) ازدواج، مهم‌ترين عرف و رسم معمول در تمام جوامع (مظاهري،58:1388) و بهترين وسيله براي ارضاي نيازها از جمله آرامش روح و روان آدمي است که خود نشانه رحمت و بزرگي خداوند و به خشم آوردن شيطان است؛ چرا که زياد شدن روزي، حمايت خداوند و کامل شدن انسان را به همراه دارد(فولادي،80:1388)
براي تعريف حقوقي عقد ازدواج، دو نظريه موجود است؛ نظريه فقه‌هاي اسلامي و نظريه حقوقدانان.
الف) تعريف ازدواج از نظر فقه هاي اسلامي:
ازدواج در لغت عبارت است از نکاح را گويند و نکاح در لغت عبارت جماع و يک‌جا شدن مي‌باشد و بعضي نکاح را به معني عقد هم استعمال نموده‌اند. (نجفي،12011:1362) ولي ازدواج در اصطلاح عبارت از عقدي که به صورت قصدي بر بالاي متعه وارد مي‌شود. و يا به عبارت ديگر، ازدواج عبارت از عقدي است که شارع آن را جهت مباح ساختن و مشروع گردانيدن استمتاع هر کدام از زوجين از يکديگر وضع کرده است.( آلوسي، 1403:???)
ب) تعريف ازدواج از نظر حقوقدانان:
در اصطلاح حقوقي مي‌توان ازدواج را چنين تعريف کرد: “نکاح قراردادي است که به موجب آن زن و مرد در زندگي با يکديگر شريک و متحد شده، خانواده‌اي تشکيل مي‌دهند”( صفايي و امامي،1376 :56). بعضي از استادان حقوق در تعريف نکاح گفته‌اند: “نکاح عبارت از رابطه حقوقي است که به وسيله عقد بين مرد و زن حاصل مي‌شود و به آنها حق مي‌دهد که تمتع جنسي از يکديگر ببرند”. (کاتوزيان،1379: 45)
اهميت ازدواج در اسلام و قوانين حقوقي مربوطه
در تمامي اديان آسماني به‌ويژه دين مبين اسلام، ازدواج از اهميت والايي برخوردار است. ازدواج هسته اوليه ايجاد خانواده و به نوبه خود، واحدي در سنگ بناي جامعه انساني است. ازدواج، زمينه ساز مطلوب‌ترين فرصت براي زيباترين تلاقي چشم‌ها، گيرا‌ترين تبادل كلام‌ها، استوارترين گام‌ها، تجلّي متعالي‌ترين ارزش‌ها و محبوب‌ترين كانون نزد خالق متعال است.( افروز ،1381: 5)حضرت محمّد (ص) فرمود: هيچ كانوني در اسلام بر پا نشده است كه نزد خداوند از كانون ازدواج محبوب‌تر و عزيزتر باشد.(مجلسى، 1403 :222)
ازدواج و گزينش همسر، انتخاب مطلوب‌ترين همراه و ترسيم روشن‌ترين طريق سعادت و پاسخي مناسب به عالي‌ترين نياز فطري انسان يعني وصول به كمال و سعادت است، و به اين معنا حضرت علي (ع) اشاره فرمود: هيچ يك از ياران رسول خدا (ص) ازدواج نكرد، مگر اينكه ايشان پس از ازدواج آنان فرمود: ايمانش كامل شد.( نورى طبرسى، 1408 : 150) .
ازدواج در منطق قرآن كريم، به وجودآورنده مطمئن‌ترين و آرام بخش‌ترين رابطه‌ها و آغازگر زندگي همراه با طراوت، مودّت و ايثار است. از آيات و نشانه‌هاي قدرت خداوند اين است كه براي انسان از نوع خود، همسراني آفريد تا در كنار آنان، به آرامش و سكون نايل آيند و بين آنان دوستي و رحمت قرار داد. (مجلسى،141:1403)خداوند متعال اين وظيفه ازدواج را براي نيل به دو هدف به عهده انسان گذارده است.
1. جلوگيري از فساد و فحشاء درجامعه
2. کمک به بقاي نسل به واسطه تولد
پس هر مرد و زني که به سن رشد رسيده لازم است اقدام به ازدواج کند حتي اگر به دو هدفش نرسد، لااقل يکي از آنها را به دست خواهد آورد.(کاظمي خلخالي،32:1373)
نکاح قراردادي است که به موجب آن زن و مرد با يکديگر شريک و متعهد شده، خانواده‌اي را تشکيل مي‌دهند.(صفائي،13:1377)
در فقه اسلامي و قوانين حقوق ايران، از ازدواج به عنوان عقد ياد شده است. ازدواج و تشكيل خانواده از ابتداي آفرينش بشر از جمله سنت‌هاي حاکم بر زندگي انسان‌ها بوده که متضمن دوام و بقاي نسل و از سوي کليه قوانين بشري نيز پذيرفته و حمايت شده است.
اهميت ازدواج و تشکيل خانواده از بعد فردي و اجتماعي و تاثيرگذاري آن بر جامعه به حدي است که قانون‌گذار در اصل 10 قانون اساسي آن را واحد بنيادي جامعه اسلامي دانسته است، زيرا چنانچه خانواده را اجتماعي مرکب از پدر، مادر و فرزندان بدانيم که با رشته‌هاي عاطفي به يکديگر پيوسته‌اند، هر اندازه که استحکام اين رشته‌ها قوي‌تر باشد، ارتباط افراد خانواده با يکديگر و رابطه اين گروه با جامعه عميق‌تر خواهد بود و بالعکس.(محقق داماد،65:1365)
2-1-3-تاريخچه ازدواج
ازدواج، تاريخچه‌اي به قدمت پيدايش انسان‌ها در کره زمين دارد و در تمام مکاتب و اديان مطرح است اما هيچ مکتبي به اندازه اسلام براي اين موضوع اهميت قايل نبوده است. ازدواج يك امر ضرورى است كه از اول خلقت انسانها بوده و حضرت آدم عليه السلام كه اولين انسان روى زمين محسوب مى‌شود به دستور خداى تبارك و تعالى با دومين انسان روى زمين كه حواء است ازدواج كرده و به همسرى يكديگر در آمدند و اين آيين را براى هميشه در جهان باقى گذاردند. (رشيدپور،165:1376)
در طول‌ تاريخ‌



قیمت: تومان


پاسخ دهید